Borgen: Danimarka’da Hayvan Haklar─▒n─▒ Savunmak ya da Savunamamak

borgen

2010-2013 y─▒llar─▒ aras─▒nda Danimarka’da ekrana gelen politik-kurgu t├╝r├╝ndeki Borgen dizisi iki ayd─▒r Netflix T├╝rkiye’de de merakl─▒s─▒n─▒n ilgisini cezbediyor. Politik yelpazenin merkezinde yer alan Birgitte Nyborg’un iktidara s├╝rpriz bir ┼čekilde geli┼č s├╝recini ve siyasi m├╝cadelesini konu alan siyasi bir kurgudan s├Âz ederken dizi senaryosunun ├╝lke siyasetinden esinlendi─či ve dizideki politik fig├╝rlerin de b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de Danimarkal─▒ siyaset├žileri temsil etti─čini s├Âylemekte yarar var. Her b├Âl├╝mde farkl─▒ bir sosyal olay ya da konunun i┼člendi─či dizide Birgitte Nyborg’un hayvan haklar─▒ karnesini sizler i├žin derledim. Kaynak: Netflix (Ekran G├Âr├╝nt├╝s├╝)─░lk b├Âl├╝mlerde, koalisyon g├Âr├╝┼čmeleri s├╝rerken ─░┼č├ži Partisi liderinin masadaki meyvelere g├Âzlerini dikerek “Vegan m─▒ oldunuz yoksa? Art─▒k toplant─▒larda hamur i┼či yiyemeyecek miyiz?” diyerek espri yapmas─▒ masa etraf─▒ndaki herkesi so─čuk so─čuk g├╝ld├╝r├╝rken, bu sat─▒rlar─▒n yazar─▒n─▒n kafas─▒nda ilk soru i┼čaretlerini de olu┼čturmu┼čtu. Acaba h├╝k├╝meti kurmakla g├Ârevlendirilmi┼č Nyborg vejetaryen ya da benim gibi vegan m─▒yd─▒? NyborgÔÇÖun ve genel ba┼čkanl─▒─č─▒n─▒ yapt─▒─č─▒ Il─▒ml─▒lar PartisiÔÇÖnin sadece politik do─črucu, naif ve romantik bulundu─ču i├žin bu t├╝rden ÔÇťalaylaraÔÇŁ maruz kald─▒─č─▒n─▒ ise dizinin ilerleyen b├Âl├╝mlerinde fark edecektim.Kaynak: Netflix (Ekran G├Âr├╝nt├╝s├╝)

├ť├ž├╝nc├╝ sezonun ba┼č─▒nda Honkong’ta bir i┼č toplant─▒s─▒nda boy g├Âsteren Nyborg’un daha sonra Honkong’un kalabal─▒k sokaklar─▒nda ─░ngiliz mimar sevgilisi Welsh ile dola┼čt─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝yoruz. Bu gezintinin ard─▒ndan ├žift, yerel lezzetlerle donat─▒lm─▒┼č masan─▒n ba┼č─▒nda i┼čtahla yemeklerini yemektedir. ├ľyle ki Birgitte bir yeme─či ├žok be─čenir ve ne oldu─čunu sorar. Yan─▒t─▒ ald─▒ktan sonra ise biraz ├Ânce afiyetle yedi─či ┼čeyi tiksintiyle ├ž─▒karmaya ├žal─▒┼čt─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝r├╝z ekranda. Yeme─čin i├žerisinde y─▒lan oldu─čunu s├Âylemi┼čtir sevgilisi. 

─░kinci olarak, Birgitte yurda d├Ân├╝┼č├╝n├╝n ard─▒ndan yeni parti kurma haz─▒rl─▒klar─▒ i├žerisindeyken b├╝y├╝k bir risk al─▒p sevgilisi Welsh ile Kopenhag’ta l├╝ks bir restoranda, medyan─▒n g├Âz├╝nden uzakta yeme─če ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Ta ki Welsh’in yedi─či domuz pirzolas─▒ndan zehirlenip, Brigitte’in ├╝st├╝ne kusmas─▒na kadar… Kaderin cilvesi budur ya birisi o anlar─▒ telefonuyla g├Âr├╝nt├╝leyip medyaya servis etmi┼čtir. Bu durum siyaseten Brigitte’e kar┼č─▒ kullan─▒lacakt─▒r. Skandal─▒ muhalif gazete Ekspres “Brigitte midemi buland─▒r─▒yorsun” man┼četiyle okuyucular─▒na duyurur.

Kaynak: Netflix (Ekran G├Âr├╝nt├╝s├╝)

Welsh’in rahats─▒zl─▒─č─▒ bu noktada olduk├ža endi┼če vericidir; zira kendisinin antibiyotik alerjisi vard─▒r ve t├╝ketti─či etten ge├žen antibiyotik kal─▒nt─▒lar─▒ kendisini hasta etmi┼čtir. Zehirlenme olay─▒n─▒n ger├žekle┼čti─či g├╝nlerde iktidardaki sa─čc─▒ Liberal Parti’nin Danimarka’daki ├žiftlik kontrollerini yar─▒ yar─▒ya d├╝┼č├╝rmeyi tart─▒┼čt─▒─č─▒ siyasi bir ortam olmas─▒ ise Nyborg ve yeni partisine arad─▒─č─▒ ├ž─▒k─▒┼č f─▒rsat─▒n─▒ verecektir. 

Domuzlarda antibiyoti─če rastlanmas─▒ ve end├╝striyel hayvanc─▒l─▒─č─▒n ehlile┼čtirilmesi konusu art─▒k Birgitte’in siyasi gelece─či ve medyada g├Âr├╝n├╝l├╝rl├╝─č├╝n├╝ artt─▒rabilmesi i├žin kullanaca─č─▒ b├╝y├╝k bir silaht─▒r. Denetimleri azaltmay─▒ tasarlayan meclis ├žo─čunlu─čuna kar┼č─▒ sald─▒r─▒ya ge├žmeden ├Ânce, konu hakk─▒nda bilgilenmek i├žin, medya dan─▒┼čman─▒ Katrine Fonsmark’─▒n domuz yeti┼čtiricisi olan karde┼či Asperg’in ├žiftli─čini ziyaret eder ve aralar─▒nda ┼ču diyaloglar ge├žer:
Asperg: Muhtemelen Kopenhag gibi kokmuyordur. (Ah─▒ra girerler) Ama domuzlar─▒ yeti┼čtirdi─čimiz yer buras─▒.
Brigitte: (Kafeslerde annelerini emen yavru domuzlara bakar)  Ne zaman d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kacaklar?
Asperg: D─▒┼čar─▒ m─▒? D─▒┼čar─▒ ├ž─▒km─▒yorlar.
Brigitte: Eskiden ├ž─▒k─▒yorlar m─▒yd─▒?
Asper: Y─▒llar ├Ânce. Art─▒k de─čil. Mezbahaya giderken biraz temiz hava al─▒yorlar.

Kaynak: Netflix (Ekran G├Âr├╝nt├╝s├╝)Birgitte i┼čin ileti┼čim taraf─▒yla ilgilenirken, yeni kurulan, ├ži├že─či burnundaki Yeni Demokratlar meclis genel kurulunda konu┼čma yapmas─▒ i├žin vejetaryen milletvekilleri Jon Berthelsen’i ├ž─▒karm─▒┼č ve Berthelsen konu┼čmas─▒nda domuz yeti┼čtiricisi a┼č─▒r─▒ sa─č parti milletvekili Saltum’u hedef al─▒yordu:

Son 50 y─▒lda, ah─▒rlarda ya┼čayan, ├žamurda yuvarlanan ve do─čas─▒na uygun ya┼čayan domuzlar─▒ al─▒p b├╝y├╝k end├╝striyel tesislere koyduk. Hi├ž g├╝n ─▒┼č─▒─č─▒ g├Ârm├╝yorlar. Cehennem gibi bir hayat ya┼č─▒yorlar. Onlar─▒n cans─▒z makineler olmad─▒─č─▒n─▒, etten kemikten canl─▒lar oldu─čunu bilen Svend Age Saltum gibi bir domuz yeti┼čtiricisinin bile bu t├╝r uygulamalar─▒ onayl─▒yor olmas─▒ naho┼č olmas─▒n─▒n yan─▒nda ayn─▒ zamanda kepazelik.

Meclis’te ve kamuoyunda imaj─▒ zarar g├Ârse de her besici gibi Saltum da kendisini savunup domuzlardan yaln─▒zca birer meta gibi bahseder. Nyborg ile ├ž─▒kt─▒─č─▒ tart─▒┼čma program─▒nda domuz yeti┼čtiricili─činin Danimarka i├žin ekonomik ├Âneminden s├Âz edip milyarlarca kronluk bir ihracat kaleminden vazge├žilemeyece─činin alt─▒n─▒ ├žizer. Cevap olarak Nyborg ise refah├ž─▒ bir anlay─▒┼čla daha kaliteli etler ├╝retilmesi gerekti─čini bunun da ancak hayvanlar─▒n hayat kalitesinin y├╝kseltilmesinden ge├žti─čini s├Âyler.

Sonu├ž olarak, Nyborg’un zaten vejetaryen bile olmad─▒─č─▒, y─▒lan─▒ yemekten imtina etti─či ama domuz yeme─če bay─▒ld─▒─č─▒, yani a├ž─▒k├ža t├╝rc├╝ davran─▒┼člarda bulundu─ču ve bir├žok kez hayvan bedeni t├╝ketti─či, diziyi izleyen veganlar─▒n dikkatinden ka├žmayacakt─▒r. O sahneleri izlerken as─▒l d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝mse Nyborg’un vegan olup olmamas─▒ndan ├žok hayvan haklar─▒ savunucusu bir siyaset├žinin manevra imk├ón─▒n─▒n ne olabilece─čiydi. Hayvanlar─▒n ├Âm├╝rleri boyunca g├╝ne┼č bile g├Ârmemeleri, ├╝st ├╝ste kafeslerde ya┼čam m├╝cadelesi vermeleri, hastalanmamalar─▒ ya da ├žabuk b├╝y├╝meleri i├žin s├╝rekli antibiyotiklere maruz b─▒rak─▒lmalar─▒ kar┼č─▒s─▒nda Birgitte her zaman oldu─ču gibi pragmatik ve ─▒l─▒ml─▒ davranm─▒┼č ve birtak─▒m iyile┼čtirici d├╝zenlemeye raz─▒ olmu┼čtur. 

Yine de gazetelerin yazd─▒─č─▒ “parti olarak kazand─▒lar ama domuzlar kaybetti” ifadesini hakl─▒ ├ž─▒kar─▒rcas─▒na b├Âl├╝m sonunda siyasi olarak kazansa da vicdanen rahats─▒z oldu─ču g├Âzlenmektedir. Birgitte’in dizide savundu─ču domuzlar i├žin ba─č─▒ms─▒z bir denetim komisyonu kurulmas─▒ fikrinin ger├žekte Danimarka domuzlar─▒ i├žin ne kadar etkili oldu─čunu ise bir sonraki yaz─▒da Heinrich B├Âll Vakf─▒n─▒n yay─▒mlad─▒─č─▒ “Et Atlas─▒” adl─▒ raporundan ├Ârneklerle size a├ž─▒klamaya ├žal─▒┼čaca─č─▒m.

 

Emre YAVUZ

─░lgili Makaleler

Pokot Film Ele┼čtirisi

ÔÇŁYasalar katilleri yani avc─▒lar─▒ koruyor. Tarihte ├žok say─▒da hayvan─▒n duru┼čmas─▒ g├Âr├╝ld├╝ ve o hayvanlar cezaland─▒r─▒ld─▒. Fakat hayvanlara kar┼č─▒ i┼členen su├žlar yasal hale getirildi.ÔÇŁ Yukar─▒daki s├Âzleri…

Yan─▒tlar