Pokot Film Ele┼čtirisi

pokot film ele┼čtirisi

ÔÇŁYasalar katilleri yani avc─▒lar─▒ koruyor. Tarihte ├žok say─▒da hayvan─▒n duru┼čmas─▒ g├Âr├╝ld├╝ ve o hayvanlar cezaland─▒r─▒ld─▒. Fakat hayvanlara kar┼č─▒ i┼členen su├žlar yasal hale getirildi.ÔÇŁ

Yukar─▒daki s├Âzleri ve daha nicesini i┼čitece─čimiz bir film var kar┼č─▒m─▒zda. ─░smi ÔÇťPokotÔÇŁ (Leh├že ÔÇśavÔÇÖ)ÔÇŽ

Son y─▒llarda insanl─▒─č─▒n hayvan haklar─▒ konusunda bilin├žlenmesi, bilimsel ara┼čt─▒rmalar─▒n bug├╝ne kadar bilinen beslenme, ├ževre ve deneyler konusundaki ger├žekleri ala┼ča─č─▒ etmesi, sosyal medya sayesinde kapal─▒ kap─▒lar ard─▒nda yap─▒lan katliamlar─▒n gizli kalmamas─▒ gibi sebeplerle ÔÇśveganizmÔÇÖ g├╝n ge├žtik├že daha etkili bir ┼čekilde g├╝├žlenmeye devam ediyor. Elbette bu durum, hayat─▒n her alan─▒nda oldu─ču gibi sanatta da kendine yer bulmakta gecikmedi. Tiyatro, edebiyat, sinemaÔÇŽ ├ľrne─čin son y─▒llarda hayvan haklar─▒ ile ilgili konuyu her y├Ân├╝yle masaya yat─▒ran belgesellerden tutal─▒m da alt metninde veganizmi benimseyen kurmaca filmlere kadar hat─▒r─▒ say─▒l─▒r bir say─▒ya ula┼čt─▒ bu alandaki eserler. ─░┼čte Polonyal─▒ usta y├Ânetmen Agnieszka Holland taraf─▒ndan y├Ânetilen, Olga TokarczukÔÇÖun roman─▒ndan uyarlanan ÔÇťPokotÔÇŁ (Spoor-─░z) al─▒┼č─▒lagelmi┼č kodlar─▒ ala┼ča─č─▒ eden bir film olarak bu k├╝lliyatta yerini ald─▒. Nobel ├Âd├╝ll├╝ vejetaryen, feminist ve hayvan haklar─▒ aktivisti olan Polonyal─▒ yazar Olga TokarczukÔÇÖun roman─▒ndan uyarlanan ÔÇťPokotÔÇŁ i├žin en az─▒ndan ┼čimdilik sinema sekt├Âr├╝nde hayvan haklar─▒ konusunda elini ta┼č─▒n alt─▒na en ├žok sokan, hatta ta┼č─▒n alt─▒n─▒ oymaktan ├žekinmeyen birka├ž filmden biri diyebiliriz rahatl─▒kla. Zira ÔÇťPokotÔÇŁ, alt metnine birka├ž n├╝ve ili┼čtirmek ile kalmay─▒p Polonya h├╝k├╝metinin hayvan haklar─▒n─▒ hi├že sayan ya da var olan ama asla uygulanmayan yasalar─▒ndan tut da erkek egemen, koku┼čmu┼č d├╝zene, KiliseÔÇÖye ve daha nicelerine kar┼č─▒ bug├╝ne kadar zikredilmeyenleri s├Âyl├╝yor. Elbette bug├╝ne kadar sinema, fa┼čist d├╝zenlere, dini kurumlara, erkek egemen toplum anlay─▒┼č─▒na s├Âylenmesi gerekenleri fazlas─▒yla s├Âyledi. Peki, o zaman ÔÇťPokotÔÇŁ bu konuda neyi farkl─▒ yap─▒yor? ÔÇťPokotÔÇŁ,bir hi├ž say─▒lan hayvanlar─▒n a├ž─▒s─▒ndan bak─▒yor ├ž├╝nk├╝ her ┼čeye. Bug├╝ne kadar dokunulmamas─▒ sal─▒k verilen, g├Ârmezlikten gelinen koca bir yaray─▒ ka┼č─▒maya cesaret ediyor.

Polonya-├çekya s─▒n─▒r─▒ndaki Klodzko VadisiÔÇÖnde ge├žen ÔÇťPokotÔÇŁ,u├žsuz bucaks─▒z, e┼čsiz do─čas─▒ ile biz seyircileri bulu┼čturarak ba┼čl─▒yor hik├óyesine. G├Âr├╝nt├╝ y├Ânetiminin ola─čan├╝st├╝ ba┼čar─▒s─▒ ile perdeye yans─▒yan vadinin heybeti i├žerisinde do─čan─▒n en ├Ânemli ev sahipleri olan hayvanlar gerek sesleri gerek g├Âr├╝nt├╝leri ile arz─▒ endam ediyorlar. Bu prolog sahnesinde en son kadraja giren ise avlanmak i├žin sabah─▒n erken saatlerinde bulu┼čan eli kanl─▒ avc─▒lar oluyor. Asl─▒nda bu giri┼č sahnesi filmin bak─▒┼č a├ž─▒s─▒n─▒ daha ilk andan a├ž─▒k ediyor. Evinde huzurlu bir ┼čekilde ya┼čayan bir t├╝r ile ev sahibinin huzurunu bozmaya gelen di─čer t├╝rÔÇŽ

Bir r├Âportaj─▒nda ÔÇťAv, ├Ânemli siyasi kararlar─▒n al─▒nd─▒─č─▒ alanlardan biri. Bir t├╝r erkekler kul├╝b├╝ denebilir. Filmin ara┼čt─▒rmas─▒ i├žin bir├žok kez ava gittim ve belki en fazla bir kad─▒na rast geldim. Erkekler bir arada ve ├Âzg├╝rce konu┼čuyorlar, Donald TrumpÔÇÖ─▒n ahbaplar─▒yla yapt─▒─č─▒ gibi. Canl─▒lar─▒ ├Âld├╝rerek do─črudan g├╝├ž uygulayabiliyorlar. O─čullar─▒n─▒ da birlikte g├Ât├╝r├╝yorlar ki bayra─č─▒ devrettiklerinden emin olsunlarÔÇŁ diyen Holland filminin hedefine temelde b├Âlgede yap─▒lan avc─▒l─▒─č─▒ oturtuyor.(Y├Ânetmen filmden ├Ânce vejetaryen bile de─čilken bir├žok r├Âportaj─▒nda filmden sonra bilin├žlendi─čini ve art─▒k de─či┼čmesi gerekti─čini d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝n├╝ s├Âylemi┼čtir.) Hatta ilk etapta mesele sadece yasad─▒┼č─▒ avc─▒l─▒km─▒┼č gibi g├Âr├╝n├╝yor. Fakat Agnieszka Mandat taraf─▒ndan olduk├ža ba┼čar─▒l─▒ bir ┼čekilde hayat bulan Janina Duszejko karakterinin m├╝cadelesi ad─▒m ad─▒m t├╝m resmi hedef tahtas─▒na yerle┼čtiriyor. Bu m├╝cadeleyi bize aktarmak i├žin ÔÇťPokotÔÇŁ, kara film gelene─činden besleniyor daha ├žok. Zira ya┼čan─▒lan yerde insanlara kar┼č─▒ adalet k─▒smen de olsa devam etmekle birlikte hayvanlara kar┼č─▒ esamisi bile okunmamaktad─▒r. Hayvanlar─▒n g─▒da, giyim, kozmetik, hizmet ve daha nice sekt├Ârde kullan─▒lmalar─▒ yetmezmi┼č gibi bir de avc─▒l─▒k ad─▒ alt─▒nda zevk u─čruna katledildikleri bir yerdeyiz. Hatta ├Âyle ki devlet taraf─▒ndan belirlenmi┼č av takvimine bile uyulmamaktad─▒r. Zaten t├╝m film boyunca m├╝cadelesine tan─▒k olaca─č─▒m─▒z Duszejko, ilk etapta tam da liberal bir noktadan ba┼člat─▒yor m├╝cadelesini. Yasad─▒┼č─▒ avc─▒l─▒k yapan kom┼čusu hakk─▒nda art─▒k lime lime olmu┼č adalet sistemine su├ž duyurusunda bulunuyor. Fakat ortada ger├žekten yasalar nezdinde bile su├ž say─▒lan yasad─▒┼č─▒ avc─▒l─▒k ile ilgili bile hi├žbir ┼čey yap─▒lm─▒yor. ├ç├╝nk├╝ ma─čdur olan bir insan de─čil de bir hayvan. Onlar─▒n deyimiyle ruhu olmayan ve insana hizmet i├žin yarat─▒lm─▒┼č bir t├╝rÔÇŽ HollandÔÇÖ─▒n hik├óyeye buradan ba┼člamas─▒ asl─▒nda ├žok anlaml─▒. Zira yava┼č yava┼č t├╝r├╝n├╝n ├╝st├╝n oldu─čuna ve d├╝nyan─▒n as─▒l sahibi oldu─čuna inanan insana ve onun yaratt─▒─č─▒ sisteme kar┼č─▒ kafa tutan bir anar┼čiste d├Ân├╝┼čecek karakterimizin ├Âncesinde yasal yollardan elinden geleni yapt─▒─č─▒na bizzat ┼čahit oluyoruz. 

Olduk├ža naif bir tonda ba┼člayan ama yava┼č yava┼č gerilimi y├╝kselterek seri cinayetlerin -tabii burada t├╝m canl─▒lar─▒ kastetmekteyim- i┼člendi─či polisiye bir filme d├Ân├╝┼č├╝yor ÔÇťPokotÔÇŁ. Hatta s├╝rekli yayl─▒lar─▒n y├╝kseldi─či bol ritimli m├╝zikler de bu atmosfere ba┼čar─▒yla hizmet ediyor. Lakin elbette filmin amac─▒ i┼členen cinayetleri ├ž├Âz├╝mlemek de─čil. Bu nedenle film, her f─▒rsatta oda─č─▒n─▒ hayvanlar─▒n ya┼čam hakk─▒na getirmeyi ustal─▒kla ba┼čar─▒yor. Bir yandan Duszejko ile birlikte ya┼čayan k├Âpekler (Bialka ve Lea) ba┼čta olmak ├╝zere avc─▒lar─▒n kimler taraf─▒ndan ├Âld├╝r├╝ld├╝─č├╝n├╝ s─▒r gibi saklayan film, bir yandan da meselenin sadece avc─▒l─▒kla s─▒n─▒rl─▒ olmad─▒─č─▒n─▒n alt─▒n─▒ da her f─▒rsatta ├žiziyor. DuszejkoÔÇÖnun hayvan zulm├╝ ile elde edilen ├╝r├╝nlerin sat─▒ld─▒─č─▒ ma─čazada s├Âylediklerinden tut da savc─▒ya hayvanlar─▒n neden intikam almak isteyece─čini anlat─▒rken s├Âyledikleri ya da bir biyolog olan arkada┼č─▒ BorosÔÇÖun kesilen a─ča├žlarla birlikte yok edilen b├Âceklerle ilgili s├Âyledikleri olduk├ža ├žarp─▒c─▒d─▒r. BorosÔÇÖun bu katliam i├žin ÔÇťHolokostÔÇŁ benzetmesi yapmas─▒ ise her ne kadar bir├žok kesimi rahats─▒z etse de tabiri caizse ta┼č─▒ tam da gedi─čine oturtur. Filmin devam─▒nda da bu soyk─▒r─▒m g├Ândermesinin yer yer kar┼č─▒m─▒za tekrar ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒ da belirtmek gerek.

Tabii Boros ba┼čta olmak ├╝zere Duszejko karakterinin arkada┼člar─▒ da filmin ana fikrine katk─▒ sa─člamaktan geri kalm─▒yorlar. Mesela kad─▒nlar─▒n bu avc─▒ adamlar taraf─▒ndan nas─▒l muamele g├Ârd├╝─č├╝ ├Ânemli. Zira bu avlanmaya giden erkeklerin kad─▒na bakt─▒klar─▒ yer ile hayvana bakt─▒klar─▒ yer neredeyse ayn─▒. A┼ča─č─▒lad─▒─č─▒, ┼čiddet uygulad─▒─č─▒ ve sadece bir anl─▒k zevk i├žin kulland─▒─č─▒ kad─▒n ile katletti─či hayvanlar ayn─▒ yerde durmaktad─▒r. Bu anlamda PokotÔÇÖun,Carol J. AdamsÔÇÖ─▒n kaleme ald─▒─č─▒ ÔÇťEtin Cinsel Politikas─▒ÔÇŁ ile olan ba─č─▒ da dikkatlerden ka├žmamal─▒. Bir kad─▒n v├╝cuduna benzetilen hayvan cesetlerinin par├žalar─▒ ya da sadece bir et par├žas─▒ olarak g├Âr├╝len kad─▒nlarÔÇŽ Neyse ki tek bildi─či ├Âld├╝rmek, ┼čiddet uygulamak ve s├Âm├╝rmek olan erke─čin, sistemin, KiliseÔÇÖnin kar┼č─▒s─▒na g├╝├žl├╝ bir kad─▒n karakter dikiliyor. Hem de var g├╝c├╝yleÔÇŽ Duszejko, her daim do─čru bildi─čini s├Âylemesi, cesareti ve bilge duru┼ču ile ak─▒llara ┼čaman kad─▒nlar─▒n─▒ da getiriyor bir nebze. Astroloji ile ilgilenmesi (bir nevi g├Âk ile ilgilenmesi g├Âk tanr─▒ inanc─▒na bir referans), insanlar─▒n ge├žmi┼člerinde iz b─▒rakan ya┼čanm─▒┼čl─▒klar─▒n─▒ g├Ârebilmesi gibi yetenekler onun ┼čamanl─▒─č─▒n─▒ destekleyen ┼čeylerden birka├ž─▒. Yaln─▒z ┼čunu da eklemek gerek ki; Duszejko, filmin bir├žok an─▒nda hayvanlar─▒n ya┼čam hakk─▒n─▒ savundu─ču i├žin olduk├ža naif yani bir nevi deli, bunak bir ihtiyar muamelesi g├Âr├╝yor. Holland, seyircinin de bu tuza─ča d├╝┼čmemesi i├žin olduk├ža donan─▒ml─▒ bir karakter ├ž─▒kar─▒yor kar┼č─▒m─▒za. ├ľrne─čin Duszejko, d├╝nyan─▒n bir├žok yerini gezmi┼č, yar─▒ zamanl─▒ ─░ngilizce ├Â─čretmenli─či yapan, astroloji ile ilgili olduk├ža bilimsel ara┼čt─▒rmalar yapan, evinde gerekli teknolojik donan─▒ma ve ├žok say─▒da kitaba sahip, emekli bir m├╝hendistir. ├ťstelik bir dindar olmasa da kutsal kitaplarda ne yazd─▒─č─▒n─▒ bilen, cinselli─čini de diledi─či gibi -adeta bir ├ži├žek ├žocuk gibi- ya┼čayan, ├Âzg├╝r ve bilge bir kad─▒n. Bir nevi dibe batm─▒┼č bu ataerkil toplumu tekrar aya─ča kald─▒racak, anaerkil, yeni bir d├╝nya d├╝zenini yaratacak bir kurtar─▒c─▒ gibidir. Zira ya┼čad─▒─č─▒m─▒z d├╝nyaya can veren kad─▒nlar de─čil midir zaten? Do─čuran, bir nevi yarat─▒c─▒ olan di┼či de─čil midir? Yine s├Âz├╝ AdamsÔÇÖ─▒n kitab─▒na getirecek olursak ana karakterimizin bir hayvan haklar─▒ savunucusu olmas─▒ onun ayn─▒ zamanda bir feminist olmas─▒n─▒ zaten do─čal─▒nda ortaya ├ž─▒kar─▒yor.(Ne yaz─▒k ki DuszejkoÔÇÖya tam anlam─▒yla bir vegan diyemeyiz. ├ç├╝nk├╝ kendisi maalesef kaz t├╝y├╝ mont giyiyor.) Zira hemcinsinin haklar─▒n─▒ savunmak sadece kendi t├╝r├╝n├╝ savunup di─čer t├╝r├╝n haklar─▒n─▒ g├Ârmezden gelmek olmamal─▒ de─čil mi?

T├╝m bu detaylar─▒n yan─▒nda filmin yapt─▒─č─▒ en ├žarp─▒c─▒ ┼čeylerden biri de masallara yapt─▒─č─▒ referanslar olmal─▒. ÔÇťGece Avc─▒s─▒ÔÇŁ ve ÔÇťK─▒rm─▒z─▒ Ba┼čl─▒kl─▒ K─▒zÔÇŁ masallar─▒na yapt─▒─č─▒ at─▒flar olduk├ža etkileyici zira. K─▒rm─▒z─▒ Ba┼čl─▒kl─▒ K─▒zÔÇÖ─▒n kurt ile birlik oldu─ču g├╝nler ├žok yak─▒n de─čil belki ama en az─▒ndan ÔÇťPokotÔÇŁ bunun olabilirli─čini kimilerine g├Âre olduk├ža sorunlu bir yerden de olsa dillendiriyor. Elbette filmde karakterimizin kendine ├žizdi─či yolda yapt─▒─č─▒ kimi ┼čeyleri onaylay─▒p onaylamamak seyircinin takdiri. Ama yeri geldi─činde katledilmi┼č bir hayvana sar─▒larak a─člay─▒p onun yas─▒n─▒ tutan, yeri geldi─činde ise onlar i├žin cansiperane bir ┼čekilde bir nevi Don Ki┼čot gibi m├╝cadele etmekten ├žekinmeyen bir kad─▒n ile bizi bulu┼čturan ÔÇťPokotÔÇŁ mutlaka izlenmeli. Hakk─▒nda yap─▒lan t├╝m olumsuz ele┼čtirilere ra─čmen 2017 y─▒l─▒nda pr├Âmiyerini yapt─▒─č─▒ Berlin Film FestivaliÔÇÖnde J├╝ri ├ľzel ├ľd├╝l├╝ÔÇÖn├╝ ald─▒─č─▒n─▒ da belirtmeden ge├žmeyelim. Temelini hayvan haklar─▒ ├╝zerine in┼ča etmi┼č bir filmin ├Âd├╝le kadar ula┼čabilmesi gelecek ad─▒na elbette umut verici. Dileriz beyazperdede nice Duszejkolar daha hayat bulur.

─░lgili Makaleler

Yan─▒tlar

  1. ├çok te┼čekk├╝r ederim. Be─čenmenize sevindim. Ne yaz─▒k ki filmi izleyecek ┼ču an yasal bir platform yok. Ama tabii ki malum yerlerde (online sitelerde) izlenebiliyor. ─░zledikten sonra da d├╝┼č├╝ncelerinizi payla┼čman─▒z─▒ ├žok isterim. Bu arada ben de b├Âyle bir platform olu┼čturdu─čunuz i├žin sizi kutlar─▒m. Sevgiler…