Kunduz Ya─č─▒ (Castoreum)

Kunduz ya─č─▒, kunduzlar cinsel organlar─▒ ve an├╝s b├Âlgelerinin aras─▒nda bulunan keselerden s─▒v─▒ bir madde ├╝retmekteler.


Birkaç güne kadar hakk─▒nda hiçbir fikrim olmad─▒─č─▒, eminim ki birçok vegan─▒n da ilk kez duyaca─č─▒ bir hayvansal üründen bahsedece─čim. ─░smi, castoreum, nam-─▒ di─čer “kunduz ya─č─▒”. Belirtmekte fayda var, bu ürünle ilgili Türkçe kaynak yeteri kadar bulamad─▒m, bu nedenle yabanc─▒ kaynaklardan al─▒nt─▒layarak devam edece─čim. Bunun en önemli sebeplerden biri bu maddenin isminden de anla┼č─▒ld─▒─č─▒ üzere kunduzlardan elde ediliyor olu┼ču ve ┼čansl─▒y─▒z ki, “kunduz avlama” ne ülkemizde ne de yak─▒n─▒m─▒zda yap─▒lan bir avc─▒l─▒k türü de─čil.

Castoreum (kunduz ya─č─▒) nedir?

Kunduzlar cinsel organlar─▒ ve anüs bölgelerinin aras─▒nda bulunan keselerden s─▒v─▒ bir madde üretmekteler. Castoreum ad─▒ verilen bu madde, kunduzlar taraf─▒ndan kürklerini ya─člamak ve bölgesini kokusuyla i┼čaretlemek için kullan─▒l─▒r. Buradaki ilginç nokta, bu maddenin ya┼čayan bir kunduzdan veya çevreden hasat edilemiyor olu┼ču. Ancak kunduz öldükten sonra (biz ona öldürüldükten sonra diyelim) bu keseler vücuttan al─▒n─▒r ve kurutulabilir. Kurumu┼č kastor keselerinden ise çe┼čitli ürünlerde kullan─▒lmak üzere kunduz ya─č─▒ ç─▒kar─▒l─▒r.

Castoreum (kunduz ya─č─▒) nerelerde kullan─▒l─▒r?

Ö─črendi─čim bir di─čer ilginç nokta ise, kunduz ya─č─▒n─▒n yüzy─▒llard─▒r insanlar taraf─▒ndan kullan─▒l─▒yor olu┼ču (fakat haberimiz bile yok, de─čil mi?). Hemen hemen her sa─čl─▒k sorunu için önemli bir ilaç olarak bilinmekte kunduz ya─č─▒. Dünyan─▒n her yerinde kutu kutu sat─▒lan Aspirin ilac─▒n─▒n önemli bile┼čenlerinden biri olan salisilik asit, kunduz ya─č─▒nda da bulunuyor. Ancak günümüzde art─▒k kunduz ya─č─▒, çok spesifik ilaçlar hariç, ilaç sektöründe kullan─▒lmamakta.

Kunduz ya─č─▒n─▒n halen kullan─▒lmakta oldu─ču ürünlerden baz─▒lar─▒ parfüm ve di─čer kozmetik ürünler. Evet, ┼čaka de─čil, yüzünüze, vücudunuza sürdü─čünüz ürünler bir kunduzdan geliyor olabilir. Tatl─▒, misk benzeri bir kokuya sahip oldu─čundan, bu tür ürünler için çok uygun bir seçenek olarak görülmekte. Nadir de olsa, kunduz ya─č─▒, içindekiler k─▒sm─▒nda bir bile┼čen olarak bahsedilse de (Türkiye’de hiç denk gelmedi─čimi söylemeliyim, belki de gerçekten kullan─▒lmad─▒─č─▒ içindir.), isminin geçmiyor olu┼ču ürünün içinde olmad─▒─č─▒ anlam─▒na gelmiyor maalesef. “Parfüm” ba┼čl─▒─č─▒ alt─▒nda kunduz ya─č─▒ bir koku verici olarak kullan─▒l─▒yor olabilir.

Bu noktada “the green vegans” sayfas─▒nda okudu─čum bir cümleden bahsetmek istiyorum. Cümlenin orijinali ┼ču ┼čekilde:

“Luckily, there are parfums and other cosmetics with a certified vegan logo and you can always message the producers to ask whether their product contains any animal products such as castoreum. “

Benim bu cümleden anlad─▒─č─▒m ise, bir ürünün vegan logosuna sahip olmas─▒ bile bize kunduz ya─č─▒ konusunda hiçbir bilgi vermiyor! Gerçekten ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ bir durum çünkü kunduz ya─č─▒, hayvanlar ile do─črudan ba─člant─▒l─▒ olan bir “hayvansal” ürün. Bana kal─▒rsa, kunduz ya─č─▒ içeren bir ürün vegan logosuna sahip olamamal─▒.

Not dü┼čelim, baz─▒ sigaralarda da kunduz ya─č─▒, aroma verici olarak kullan─▒labilmekte imi┼č.

Peki ya yediklerimizde kunduz ya─č─▒ var m─▒?

─░┼čin en çok merak edilen k─▒sm─▒na geldik. Neticede parfüm, kozmetik, sigara hayat─▒m─▒z─▒n olmazsa olmaz─▒ de─čil. Peki ya yediklerimizde de kunduz ya─č─▒ varsa?

Guardian’da payla┼č─▒lan bir yaz─▒ya göre (a┼ča─č─▒da linki mevcut), kunduz ya─č─▒n─▒n g─▒dalarda kullan─▒lmas─▒ Amerika’da FDA onayl─▒. Kunduz ya─č─▒n─▒n yiyeceklerdeki kullan─▒m─▒ Avrupa’da da maalesef yasal. Ve daha da kötüsü, hangi ürünlerde kullan─▒ld─▒─č─▒ belli de de─čil. Parfüm ve kozmetikte olana benzer bir ┼čekilde, g─▒da da ise “do─čal aroma verici” ad─▒ alt─▒nda kunduz ya─č─▒ kullan─▒l─▒yor olabilir.

Bir arkada┼č─▒m─▒n da dedi─či gibi, “Bundan sonra sana abur cubur yok!”

Okudu─čuma göre, kunduz ya─č─▒ ço─čunlukla vanilya aromas─▒ için, fakat bunun yan─▒s─▒ra karamel ve çilek aromas─▒ için de bir alternatif. Buradaki önemli nokta, çok küçük miktarda kunduz ya─č─▒ kullanarak, çok büyük miktarlarda bu aromalar─▒ elde edebiliyor olu┼čunuz. Bu da beni bir endüstri mühendisi olarak, i┼čin endüstriyel boyutuna sürüklüyor.

Kunduz ya─č─▒n─▒n yiyece─činizde bulunma ┼čans─▒ nedir?

Benimkisi sadece ufak bir mant─▒k yürütme olacak. Daha önce belirtti─čim gibi, kunduz ya─č─▒n─▒ elde etmek için önce kunduz hayvan─▒na eri┼čebiliyor olman─▒z laz─▒m (ya da sat─▒n alabilirsiniz ancak bu maliyetleri iki kat─▒na ç─▒karacakt─▒r). Kunduzlar─▒n halihaz─▒rda ya┼čad─▒─č─▒ alanlar, Kuzey Amerika veya Kanada bölgeleri. Buralarda ise kunduz avc─▒l─▒─č─▒n─▒n yap─▒l─▒yor olmas─▒n─▒n sebebi kunduzun ya─č─▒ de─čil, kunduzun kürkü. Yani, kunduz avlayan insanlar kunduz ya─č─▒n─▒ bir ek gelir olarak Amerika ve Avrupa k─▒talar─▒ndaki ülkelere satmakta.

Buradaki as─▒l nokta kunduz ya─č─▒ olmad─▒─č─▒ için, kunduz ya─č─▒ fazlas─▒yla maliyetli bir ya─č ve bu maliyeti artt─▒ran bir di─čer faktör ise her yerde üretilemiyor olu┼ču. Kendinizi Avrupa’da g─▒da sektöründe tutunmaya çal─▒┼čan bir ┼čirketin ba┼č─▒ndaki biri gibi dü┼čünün. Aroma verici olarak meyve veya bitki kullanabilecekken, neden kunduz ya─č─▒n─▒ Kanada’dan getirtmek ile u─čra┼čas─▒n─▒z ki?

Tabi, e─čer satt─▒─č─▒n─▒z ürün yüzlük banknotlar─▒ içeriyorsa, kunduz ya─č─▒n─▒ kullanmaktan çekinmeyebilirsiniz. Demek istedi─čim, parfümlerde ve kozmetik ürünlerde, özellikle üst seviye dedi─čimiz markalarda, evet, kunduz ya─č─▒ kullan─▒l─▒yor olabilir. Dikkat, vegan logosu olsa bile!

Yaz─▒y─▒ bitirmeden ufak notumu da dü┼čeyim. Kunduz ya─č─▒ ingilizce kar┼č─▒l─▒─č─▒nda “castor oil” olarak geçiyor. Ancak “castor oil” ayn─▒ zamanda hint ya─č─▒ olarak geçen ve hint ya─č─▒ bitkisinden (ricinus communis plant) elde edilen bir ya─č, akl─▒n─▒zda bulunsun ­čśŐ

Kaynaklar:

http://thegreenvegans.com/what-is-castoreum/

https://www.theguardian.com/lifeandstyle/wordofmouth/2013/may/13/10-gross-ingredients-food-horsemeat-scandal

https://www.huffpost.com/entry/beaver-butt-might-be-in-your-ice-cream-heres-what-you-should-know_n_56f1a037e4b09bf44a9ed259


Be─čendiniz mi? Arkada┼člar─▒n─▒zla Payla┼č─▒n!

0
3 Payla┼č─▒m
Bi├žim Se├ž
Anket
─░nsanlara fikirlerini sor!
Yaz─▒
Bildiklerini bizimle payla┼č!
Liste
Bir liste olu┼čtur!