Hindistan’─▒n ─░┼čkence G├Âren Tap─▒nak Filleri ve Onlar─▒ Kurtarmaya ├çal─▒┼čan Bir Kad─▒n

Hindistan'─▒n ─░┼čkence G├Âren Tap─▒nak Filleri ve Onlar─▒ Kurtarmaya ├çal─▒┼čan Bir Kad─▒n

Sangita Iyer g├Ârev ba┼č─▒nda

Hindistan’─▒n Kerala eyaletinde do─čan ┼čimdi ise Toronto’da ya┼čayan belgesel yap─▒mc─▒s─▒ Iyer, ├žocukken baz─▒ fillerinin t├Âren ile birlikte gezindi─čini g├Ârm├╝┼č ve g├╝zel olduklar─▒n─▒ d├╝┼č├╝nm├╝┼čt├╝. Daha sonra ise hayvanlar─▒n maruz kald─▒─č─▒ ├žileyi ├Â─črendi.

Sangita Iyer, di┼či fil Lakshmi’yi g├Âr├╝r g├Ârmez ├ó┼č─▒k oldu─čunu s├Âyl├╝yor

BBC’ye konu┼čan Iyer, “Pek ├žok filin kal├žas─▒nda korkun├ž yaralar, devasa t├╝m├Ârler vard─▒ ve ayak bileklerinden kan s─▒z─▒yordu ├ž├╝nk├╝ zincirler etlerini kesmi┼čti ve ├žo─ču k├Ârd├╝,” dedi.

Iyer, Hindistan’da g├Ârd├╝─č├╝ tap─▒nak fillerine yap─▒lan muameleye dikkat ├žekmek amac─▒yla Prangal─▒ Tanr─▒lar (Gods in Shackles) adl─▒ bir belgesel yapt─▒.

“├çok ├žaresizlerdi ve zincirler ├žok a─č─▒rd─▒” dedi. “Buna ┼čahit olmak benim i├žin kesinlikle kalp k─▒r─▒c─▒yd─▒.”

Filler festivallerde ├žok fazla stres ya┼č─▒yor, diyor Iyer

Eski bir gelenek

Hindu ve Budist gelenekleri fillere y├╝ksek bir stat├╝ atamaktad─▒r. Y├╝zy─▒llar boyunca tap─▒naklar ve manast─▒rlar onlar─▒ kutsal g├Ârevleri yerine getirmek i├žin kullanm─▒┼čt─▒r. Hatta adanm─▒┼člar onlardan bereket bile aramaktalar. Baz─▒ fillerin itibar─▒ D├╝nya’da ge├žirdikleri zamandan daha uzun s├╝rmekte.

Kerala’n─▒n ├╝nl├╝ Guruvayur Tap─▒na─č─▒’n─▒n yak─▒n─▒nda, Kesavan ad─▒nda ├žok sevilen bir filin ger├žek boyutlu beton bir heykelini bulacaks─▒n─▒z. Di┼čleri tap─▒na─č─▒n giri┼čini s├╝sl├╝yor. Kesavan’─▒n 1976’da 72 ya┼č─▒nda yere y─▒─č─▒l─▒p ├Âlmeden ├Ânce tap─▒na─č─▒n etraf─▒n─▒ dola┼čt─▒─č─▒ iddia ediliyor. ─░nsanlar─▒n tap─▒nak fillerinin ├Âl├╝m├╝ i├žin bir araya geldiklerini g├Ârmek yayg─▒n – o kadar ├╝nl├╝ olmasalar da.

Iyer, “Fillere ├Âl├╝m├╝ne i┼čkence ediyorlar ve ├Âl├╝mlerinden sonra bu filler i├žin ger├žekten ├╝z├╝l├╝yorlarm─▒┼č gibi kandil yak─▒p timsah g├Âzya┼č─▒ d├Âk├╝yorlar” dedi.

Guruvayur Tap─▒na─č─▒ 50’den fazla filin sahibi

T├Âren filleri Hindistan’daki tap─▒naklarda kullan─▒l─▒yor, ancak Kerala’daki varl─▒klar─▒ ├žok fazla. Eyalet, ├╝lkedeki yakla┼č─▒k 2.500 esir filin yakla┼č─▒k be┼čte birine ev sahipli─či yap─▒yor. Hayvanlar, bireylerin yan─▒ s─▒ra tap─▒naklara da ait. Sadece Guruvayur tap─▒na─č─▒nda 50’den fazla fil var.

Kazan├žl─▒ bir i┼č

T├Âren filleri sahiplerine ├žok para kazand─▒rabilir. Iyer, baz─▒ hayvanlar─▒n festival ba┼č─▒na 10.000 dolardan fazla getirdi─čini s├Âyl├╝yor. Para, festival organizat├Ârlerinin yan─▒ s─▒ra yerel d├╝kk├ón sahipleri ve ev sahipleri taraf─▒ndan ├Âdeniyor.

Sekt├Ârdeki en b├╝y├╝k isimlerden biri, Asya’daki en uzun tutsak fil olarak kabul edilen Thechikkottukavu Ramachandran‘d─▒r. Ramachandran ┼ču anda 56 ya┼č─▒nda ve k─▒smen k├Âr. Thrissur’daki y─▒ll─▒k fil ge├žit t├Âreni s─▒ras─▒nda cazibe merkezi olmaya devam ediyor ve hatta kendi Wikipedia sayfas─▒na sahip . Belirgin stres nedeniyle birka├ž kez cinnet ge├žirdi ve ge├žen y─▒l iki ki┼čiyi ├Âld├╝rd├╝, bu da yerel yetkililerin festival fillerinin kullan─▒m─▒n─▒ yasaklamas─▒na yol a├žt─▒. Ancak protestolar─▒n ard─▒ndan yasak kald─▒r─▒ld─▒.

Filler havai fi┼ček g├Âsterileri s─▒ras─▒nda korkabilmekte ve cinnet ge├žirebilmekte

Kendini Hindu olarak tan─▒mlayan Iyer, birka├ž y─▒ld─▒r Kanada’da ya┼č─▒yor. 2013’te Hindistan’a yapt─▒─č─▒ bir gezi s─▒ras─▒nda filleri ilk kez t├Âren s├╝sleri ve k─▒yafetleri olmadan g├Ârd├╝.

Iyer, “Bu hayvanlar, bo─ča kancalar─▒, ├živili zincirler ve ┼čiddetli a─čr─▒lar─▒ tetikleme ama├žl─▒ eklemlerine sokmak i├žin kullan─▒lan sivri u├žlu demirler gibi silahlar kullan─▒larak vah┼čile┼čtirildi” dedi.

Ramabadran ad─▒nda bir erkek filin durumu o kadar a─č─▒rd─▒ ki, Hindistan Hayvanlar─▒ Koruma Kurulu (Animal Welfare Board of India) ├Âtenazi ├Ânerdi, ancak fil tap─▒nak t├Ârenlerinde sonuna kadar kullan─▒ld─▒.

Iyer, “Bu filin fel├žli g├Âvdesini bir su tank─▒na dald─▒rmas─▒n─▒ izlemek ac─▒kl─▒yd─▒” dedi. “Suyu i├žemedi.”

Sangita, bu filin fel├žli bir hortuma sahip oldu─ču i├žin yiyip i├žemedi─čini g├Âzlemledi

Uzmanlar, tap─▒nak yetkilileri taraf─▒ndan uygulanan k─▒s─▒tlamalar─▒n, tap─▒nak fillerinin fiziksel ve psikolojik durumlar─▒ hakk─▒nda uygun bilimsel ├žal─▒┼čmalar─▒ engelledi─čini s├Âyl├╝yor.

Asya filleri konusunda uzman olan Hindistan Bilim Enstit├╝s├╝ (Indian Institute of Science)’nden Dr. Raman Sukumar, “Tek ba┼č─▒na bir tap─▒nak bir fili tutmak i├žin asla iyi bir yer olamaz” dedi.

“Fil son derece sosyal bir hayvand─▒r ve yaln─▒zca sosyal gruplarda tutulmal─▒d─▒r. Filler, Tamil Nadu’daki yaln─▒z di┼či fillerin oldu─ču tap─▒naklarda veya Kerala’da tamamen erkek gruplar─▒n tutuldu─ču tap─▒naklarda oldu─ču gibi asla tek ba┼č─▒na tutulmamal─▒d─▒r.” dedi.

Zincirler bir├žok filde derin yaralara neden olmu┼čtur

Asya filleri aras─▒nda, Kerala’daki tap─▒nak yetkilileri taraf─▒ndan tercih edildi─či ├╝zere sadece erkek fillerin di┼čleri vard─▒r. Ancak di┼či filler, g├╝ney Hindistan’─▒n di─čer b├Âlgelerinde yayg─▒n olarak kullan─▒lmaktad─▒r.

Iyer, 2014 y─▒l─▒nda tutsak bir di┼či fil g├Ârd├╝─č├╝n├╝ ve ona hayran kald─▒─č─▒n─▒ s├Âyledi. “Lakshmi’yi ilk g├Ârd├╝─č├╝mde, bu ilk g├Âr├╝┼čte a┼čkt─▒.”

“Elimi boynunun alt─▒na soktum ve g├Â─čs├╝ne dokundum. Bunu yapar yapmaz, beni koklamak i├žin hortumunu elime koydu. Kokuya kar┼č─▒ ├žok hassaslar.”

Iyer, Lakshmi’nin ├╝zerine su s─▒kt─▒ ve ananas ve muzla besledi. Bir y─▒l sonra Lakshmi ile tekrar kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒nda ┼čok oldu.

Iyer, “G├Âzlerinden g├Âzya┼člar─▒n─▒n s─▒zd─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝nce harap olmu┼čtum. Hortumunun ucuyle kendini oval─▒yor ve kendine masaj yap─▒yordu” dedi.

Milyonlarca ki┼či fil ge├židini g├Ârmek i├žin Thirussur’u ziyaret ediyor

G├Âr├╝n├╝┼če g├Âre Lakshmi ‘mahout’undan (fil seyisi) yiyecek alm─▒┼čt─▒ ve seyisi ├Âfkeyle ona ac─▒mas─▒zca sald─▒rm─▒┼čt─▒. Bo─ča kancas─▒n─▒n darbelerden biri g├Âz├╝ne geldi ve onu k├Âr etti.

Bir filin seyisine itaat etmesini sa─člamak i├žin, seyisler hayvanlar─▒ tap─▒naklardan uzakta ger├žekle┼čen i┼čkenceli bir e─čitim rutinine sokmaktalar.

Iyer, “Filleri 72 saat boyunca ya da ruhlar─▒ k─▒r─▒l─▒ncaya kadar ba─člay─▒p d├Âv├╝yorlar ve sonunda seyislerin s├Âylediklerine itaat ediyorlar” dedi. “Onlar zombi gibiler. Pek ├žok fil sadece ya┼čayan iskelettir.”

Sangita’n─▒n en sevdi─či fil Lakshmi, bir g├Âz├╝n├╝ kaybettikten sonra bile ├žal─▒┼čmaya devam ediyor
Yetkililer ┼čimdi t├Âren filleri i├žin dinlenme ve t─▒bbi kontrol sa─člamak i├žin Tamil Nadu ve Kerala’da gen├žle┼čtirme kamplar─▒ d├╝zenliyorlar.

Dr. Sukumar, “Belirli b├Âlgelerdeki tap─▒naklar, fillerin genel refahlar─▒n─▒ sa─člayan bir ortamda bak─▒m i├žin yeterli tesisler olu┼čturmak ad─▒na i┼čbirli─či yapmal─▒d─▒r” dedi.

Ge├žen y─▒l Kerala’n─▒n eyalet h├╝k├╝meti, tutsak filleri y├Âneten kurallar─▒ g├╝├žlendirme niyetini a├ž─▒klad─▒, ancak ilerleme yava┼č geli┼čti. Aktivistler, mevcut kurallar─▒n bile gerekti─či gibi uygulanmad─▒─č─▒n─▒ s├Âyl├╝yor.

Iyer’e g├Âre tap─▒nak yetkilileri de─či┼čmeye g├Ân├╝ls├╝z.

“Baz─▒lar─▒ derin bir ink├ór i├žinde” dedi. “Yanl─▒┼č oldu─čumuzu kabul etmek ve yanl─▒┼č─▒ d├╝zeltmeye istekli oldu─čumuzu s├Âylemek yerine ink├ór etmek daha kolay.”

Al─▒nt─▒: The woman trying to save India’s tortured temple elephants

─░lgili Makaleler

Yan─▒tlar