Peter Singer

Hayvan ├ľzg├╝rle┼čmesi

XIX. y├╝zy─▒ldan bu yana tekrarlanan ├žok say─▒da deneyde say─▒s─▒z hayvan─▒n ─▒s─▒ya tabi tutuldu─čunu ve bu deneyler sonucunda hayvanlar─▒n s─▒caktan fenala┼č─▒p ├Âld├╝─č├╝ d─▒┼č─▒nda bir bilgiye ula┼č─▒lamad─▒─č─▒n─▒ biliyor muydunuz? D├╝nyada her y─▒l milyonlarca hayvan, hi├žbir somut fayda beklentisi olmadan, buna benzer deneylerde ─▒s─▒t─▒l─▒yor, donduruluyor, zehirleniyor, a├ž b─▒rak─▒l─▒yor, par├žalan─▒yor, depresyona sokuluyor, ruh hastas─▒ yap─▒l─▒yor. Her y─▒l yakla┼č─▒k 50 milyar hayvan, eti i├žin ├Âld├╝r├╝l├╝yor. Bunlar─▒n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒ ÔÇťs─▒nai hayvanc─▒l─▒kÔÇŁ teknikleriyle yeti┼čtiriliyor, hayatlar─▒n─▒n her saniyesinde ac─▒ ├žekip bazen hi├ž g├╝ne┼č ─▒┼č─▒─č─▒ g├Ârmeden ya da topra─ča ayak basmadan ├Âld├╝r├╝l├╝yorlar. D├╝nyan─▒n her yerinde milyonlarca vejetaryen, bunun bir zorunluluk oldu─ču iddias─▒n─▒ giderek daha ├žok ge├žersiz k─▒l─▒yor. ÔÇťSporÔÇŁ ama├žl─▒ avc─▒l─▒kta, k├╝rk sanayinde, e─člence sekt├Âr├╝nde ise hayvanlara ac─▒ ├žektirmek i├žin herhangi bir gerek├že g├Âstermeye bile gerek duyulmuyor. S├╝rekli ahl├ók, adalet ve e┼čitlik gibi kavramlardan s├Âz ediyor, ama s─▒ra hayvanlara gelince birdenbire apayr─▒ bir ahl├ók anlay─▒┼č─▒na ge├žiyoruz. Bu anlay─▒┼č─▒n ├Âzeti ┼ču: G├╝├žl├╝ olan hakl─▒d─▒r ve kendisini savunacak g├╝c├╝ olmayan bir varl─▒─ča can─▒m─▒z─▒n istedi─či gibi davranabiliriz.

1970ÔÇÖlerde bu anlay─▒┼č ilk kez g├╝├žl├╝ bir protestoyla kar┼č─▒la┼čmaya ba┼člad─▒. ─░lk bask─▒s─▒ 1975ÔÇÖte yay─▒mlanan Hayvan ├ľzg├╝rle┼čmesi bu s├╝recin en ├Ânemli kilometre ta┼člar─▒ndan biriydi. Singer bu kitapta hem hayvanlar─▒n ahl├óksal stat├╝lerine ili┼čkin bir kuram geli┼čtiriyor, hem onlara yakla┼č─▒m─▒m─▒z─▒n gerisindeki ideolojiyi irdeliyor, hem de hayvan deneyleri ve hayvanc─▒l─▒k sanayilerini inceleyerek bu ideolojinin uygulamada yol a├žt─▒─č─▒ zulm├╝ ortaya koyuyor. Yay─▒mland─▒─č─▒ g├╝nden bu yana ├žok b├╝y├╝k bir ilgi g├Âren, d├╝nyan─▒n her yerinde ├žok say─▒da hayvan haklar─▒ derne─činin kurulmas─▒n─▒ sa─člayan, milyonlarca insan─▒n vejetaryenli─či se├žmesine yol a├žan, bir├žok ki┼či taraf─▒ndan ÔÇťmodern hayvan haklar─▒ hareketinin kutsal kitab─▒ÔÇŁ olarak nitelendirilen Hayvan ├ľzg├╝rle┼čmesi bug├╝n h├ól├ó b├╝t├╝n d├╝nyada bu konudaki tart─▒┼čmalar─▒n merkezinde yer al─▒yor.

Yan─▒tlar