Ar─▒c─▒l─▒k Sekt├Âr├╝n├╝n ve Ar─▒ ├ťr├╝nlerinin Perde Arkas─▒nda Neler Oluyor?

Ar─▒c─▒l─▒k sekt├Âr├╝n├╝n ve ar─▒ ├╝r├╝nlerinin perde arkas─▒nda neler oluyor?

Ar─▒lar─▒n dünya düzenine sa─člad─▒─č─▒ yarar─▒ daha önce hiç sorgulad─▒n─▒z m─▒? Peki ya bal─▒n nerden geldi─čini ve neden tüketti─čimizi?

Ders notlar─▒mdan ve kitaplar─▒mdan yararlanarak yazd─▒─č─▒m makalemde ar─▒c─▒l─▒k sektöründe neler oldu─čunu tüm ┼čeffafl─▒─č─▒yla ö─čreneceksiniz. 

Dünyadaki g─▒dan─▒n %90’─▒ 82 çe┼čit bitkiden elde edilmektedir ve bu bitkilerin %80’i ar─▒lar taraf─▒ndan döllenir. Yani ar─▒ nüfusu olmas─▒ gerekenin alt─▒na dü┼čtü─čünde bitkiler tozla┼čamayacak, sonucunda ço─čalamayacak ve verim vermeyi kesecektir. Bu da topraktan yararlanamayaca─č─▒m─▒z, sonucunda canl─▒lar─▒n ya┼čam─▒n─▒ sürdüremeyece─či anlam─▒na gelir. 

Hatta bugün Çin'de pestisitlerin (tar─▒m ilaçlar─▒) fazla kullan─▒m─▒ nedeniyle tek bir ar─▒n─▒n bile ya┼čamad─▒─č─▒ alanlar olu┼čmaya ba┼člad─▒. Buralarda çiçeklerin döllenme i┼člemini, ar─▒lar olmad─▒─č─▒ndan çiftçiler kendi elleriyle yap─▒yor. Merdivenlerle a─čaçlara t─▒rman─▒yorlar ve ellerine ald─▒klar─▒ f─▒rçalar─▒ teker teker tüm çiçeklere dokundurarak çiçeklerin tozla┼čmas─▒n─▒ sa─čl─▒yorlar ki a─čaçlar meyve verebilsin. Yani ar─▒lar─▒n mevcut olmad─▒─č─▒ bölgelerde, çiçekten çiçe─če konarak yapt─▒klar─▒ dölleme i┼čini zorunlu olarak simüle etmek zorunda kal─▒yorlar. Ayr─▒ca kullan─▒lan bu tar─▒m ilaçlar─▒ kolonide, kraliçe ar─▒n─▒n olu┼čmas─▒na engel oluyor. Kraliçe ar─▒n─▒n olmad─▒─č─▒ bir kolonide üreme ┼čans─▒ olmayaca─č─▒ndan, kullan─▒lan pestisitlerin dünyan─▒n sonunu getirdi─činden söz edebiliriz. 

Peki, madem ar─▒lar dünyaya böylesine kutsal bir yarar sa─čl─▒yor, hatta düzeni ayakta tutuyorken onlar─▒ neden önemsemiyor, sayg─▒ duymuyor ve kendileri için, k─▒┼č─▒n tüketmek amac─▒yla depolay─▒p ürettikleri bal─▒ çalma e─čilimine giriyoruz?

Neden ‘çalmak’ dedi─čimi küçük bir örnekle anlatmam gerekirse; Bir i┼čçi ar─▒ 2 kg bal yapmak için 380.000 km yol kat eder. Bu da ay ile dünya aras─▒ndaki mesafeyle e┼čde─čerdir. Bu azim ve çal─▒┼čkanl─▒kla 7 hafta boyunca çal─▒┼čan bir ar─▒ yaln─▒zca 1 çay ka┼č─▒─č─▒ kadar bal üretebilir. Üstelik bu bal─▒ depolamas─▒n─▒n ana sebebi k─▒┼č─▒ atlatmak için kendi besinini üretmektir. Sonuçta en do─čal hakk─▒ de─čil mi? 

Böylesine emek verip kendi üretti─či bal─▒ yemek. ─░┼čte insan─▒n yapt─▒─č─▒ h─▒rs─▒zl─▒k tam olarak burada devreye giriyor. Çünkü insan, bal─▒ ar─▒dan ald─▒ktan sonra elbette ticari aç─▒dan bakaca─č─▒ için, ar─▒ya besin olarak pahal─▒ olan bal yerine pudra ┼čekeriyle haz─▒rlanm─▒┼č su verir ve ar─▒n─▒n onca u─čra┼čla haz─▒rlad─▒─č─▒ kendi bal─▒n─▒n tad─▒na bakmas─▒na dahi izin dahi vermez. Etik k─▒sm─▒n─▒n devreye girdi─či ana sebep tam olarak budur. Ar─▒lar köle gibi çal─▒┼čt─▒r─▒l─▒r, insan için bal üretmesi sa─član─▒r, insan bal─▒ al─▒r ve kar┼č─▒l─▒─č─▒nda ona ya┼čama pay─▒ kadar ┼čekerli su verir. 

Ayr─▒ca bal toplamak için kovana yakla┼čmak da ayr─▒ bir olay. Ar─▒lar elbette ya┼čad─▒klar─▒ ortama giren bir yabanc─▒y─▒ uzakla┼čt─▒rmak için sald─▒r─▒ giri┼čiminde bulunacaklard─▒r. Bu çok do─čal, içgüdüsel bir kendini koruma davran─▒┼č─▒d─▒r. Endüstride ise insanlar bunu engellemek için kovana körük denilen bir aletle duman basarak ar─▒lar─▒ sersemletir. Kovanlar─▒ yan─▒yormu┼č hissine kap─▒lan ar─▒lar aceleyle sersemlemi┼č ve tepki verme yetisini kaybetmi┼č biçimde d─▒┼čar─▒ kaçmaya çal─▒┼č─▒r. Ar─▒lar─▒n bu bo┼člu─čundan yararlanan insanlar ise kovan─▒ açarak bal─▒ al─▒rlar. 

Rahats─▒z edici olan 2. Konu ise kraliçe ar─▒ mevzusu:

Normal ┼čartlarda her kovanda 1 kraliçe ar─▒ bulunur. Ve bu kraliçe ar─▒ 5-7 y─▒l ya┼čayabilmektedir. Ancak ar─▒n─▒n ya┼č─▒ ilerledi─činde att─▒─č─▒ yumurta say─▒s─▒ azalaca─č─▒ndan endüstriyel ar─▒c─▒l─▒kta kraliçe ar─▒ her y─▒l de─či┼čtirilir. ‘De─či┼čtirmek’ kelimesi yap─▒lan i┼člemin yan─▒nda fazla masum kal─▒yor asl─▒nda. Çünkü bu de─či┼čtirme i┼člemini çiftçi, süresi dolan ve istenilen verimi vermeyen kraliçe ar─▒n─▒n kafas─▒n─▒ t─▒rna─č─▒n─▒n ucuyla ezip öldürmek suretiyle yapar. 

Kraliçe ar─▒ dedi─čimiz de tamam─▒yla bir sektör asl─▒nda. Kovan─▒n olmazsa olmaz ana parças─▒ kraliçe oldu─ču için özel olarak üretilen bu ar─▒lar yüksek fiyatlara sat─▒l─▒r ve minik kutulara koyularak ülkenin dört bir yan─▒na kargolan─▒rlar. Üretilmesi ise k─▒saca ┼čöyle; Öncelikle maliyeti dü┼čük ve kolay bir i┼člem oldu─čundan ‘Jenter yöntemi’ ço─čunlukla tercih edilen bir yöntemdir. Bu yöntemde kraliçe ar─▒ ve onu dölleyecek olan erkek ar─▒lar Jenter ad─▒ verilen kutulara koyulur, erkeklerin d─▒┼čar─▒ ç─▒k─▒p içeriye girmesine izin verilir ancak di┼či için ayn─▒s─▒ söz konusu de─čildir. Hatta kovandan ayr─▒lmas─▒n diye kanatlar─▒ k─▒rp─▒l─▒r ve hapsedildi─či kutunun içinde bulunan yüksüklere yumurtlamas─▒ için ölene kadar bir fabrika misali çal─▒┼čt─▒r─▒l─▒r. 

Bu zulümler devam ederken bir yandan çiftçiler kovanlar─▒na kraliçe ar─▒y─▒ kabul ettirmekle u─čra┼čmaktad─▒rlar. Çünkü her kovan, ona sunulan kraliçe ar─▒y─▒ hemen kovana kabul etmez hatta kovandan atar. Veya kraliçe ar─▒ kendi gitmek isteyebilir. Kraliçe ar─▒ çok pahal─▒ oldu─čundan bu olay─▒ önlemek için kanatlar─▒ k─▒rpma i┼člemi burada da gerçekle┼čtirilir ki ar─▒ kovandan uçup kaçamas─▒n. Erkeklerin di┼čiyi kabul etmesi için ise bir dizi koku yan─▒ltmacalar─▒ yap─▒l─▒r. Bu yöntem genelde di┼či ar─▒n─▒n üstüne bask─▒n bir koku s─▒k─▒lmas─▒yla gerçekle┼čtirilir. Çiftçiler kraliçe ar─▒n─▒n üstüne sigara duman─▒ üfleyerek, alkol damlatarak veya sar─▒msak sürerek koku yan─▒ltmacas─▒ yaparlar. Ancak bu yöntemle de kovan, kraliçeyi kabul etmeyebilir. Çiftiler de mecburen kovan, kraliçeyi kabul edene kadar yeni kraliçelerle denemeler yapar. Elbette reddedilen kraliçelere ne oldu─čunu hepimiz tahmin ediyoruzdur. Zaten uçma yetisi kanatlar─▒ k─▒rp─▒larak elinden al─▒nm─▒┼č olan ar─▒ bir kö┼čede açl─▒k ve susuzluktan ölene kadar can çeki┼čir. 

Etik olmayan 3. Olay ise:

Ar─▒lar─▒n ayn─▒ süt sektöründe oldu─ču gibi suni tohumlamaya tabi tutulmas─▒d─▒r. Ana sebep verimi artt─▒rmak, ekonomik yönden sektörü geli┼čtirmek ve spermin direk olarak cervix yani döllenmenin en yüksek oranda gerçekle┼čebilece─či bölgeye ula┼čmas─▒n─▒ sa─člayarak döllenen yumurta say─▒s─▒n─▒ maximumda tutmakt─▒r. Tabii bu i┼člem video ve foto─čraflarda görüldü─čü üzere stres ve eziyet dolu bir dizi i┼člem içerir. Suni tohumlamada kar┼č─▒la┼č─▒lan en büyük sorun ise ekipman sterilizasyonunun yetersiz yap─▒lmas─▒ndan kaynaklanan toplu ölümlerdir. Karbonhidrat ve mukus yönünden zengin olan ejekülat (sperma) içeri─činde patojenler h─▒zla ço─čal─▒r ve ekipmanlar─▒ kontamine ederek ar─▒lar─▒n ölümüne sebep olur. Sperman─▒n erkek ar─▒dan al─▒nmas─▒ i┼člemi de 2 parmak aras─▒na al─▒n─▒p s─▒k─▒lmas─▒ suretiyle yap─▒l─▒r. Enjektörde 8-10 mm3 ejekülat birikinceye kadar erkek ar─▒lar bu i┼čleme tabi tutulur. 

Endüstriyel hayvanc─▒l─▒kta etik olmayan maddelerin sonunun gelmeyece─či apaç─▒k ortada. Bu zulüm 1 cm boyunda bir ar─▒ olsa dahi de─či┼čmiyor. Sadece bal de─čil di─čer ar─▒ ürünleri de tamam─▒yla sömürü ürünü. Örne─čin polen ve ar─▒ zehri. Polenler ar─▒lar─▒n çiçekten çiçe─če konma esnas─▒nda arka bacaklar─▒ndaki toplay─▒c─▒ tüylere yap─▒┼č─▒r ve ar─▒lar toplad─▒klar─▒ poleni kovana ta┼č─▒y─▒p bal yapmak üzerine programlanm─▒┼čt─▒r. Poleni saf olarak kavanozlay─▒p piyasaya sürmek isteyen çiftçi bunun için kovan─▒n giri┼čine polen tuzaklar─▒ yerle┼čtirir. Ar─▒ toplad─▒─č─▒ polenini kovana götürmek üzere kap─▒dan girmeye çal─▒┼č─▒r ancak ar─▒n─▒n girmesi için aç─▒lan delik arka ayaklar─▒n─▒ içeri sokamayaca─č─▒ kadar dard─▒r ve toplad─▒─č─▒ polenler ar─▒ kovana girerken kovan─▒n d─▒┼č─▒ndaki plastik plakaya dü┼čer. Ar─▒, poleni içeri alamad─▒─č─▒n─▒ anlay─▒nca tekrar tekrar kovandan ç─▒karak polen aray─▒┼č─▒na giri┼čir ve polenleri içeri sokmaya çal─▒┼čmaya devam eder. Bu s─▒rada plakada biriken polen özütü ise insanlar taraf─▒ndan al─▒narak piyasaya sürülür. 

Ar─▒ zehri ise insan sa─čl─▒─č─▒nda; Romatizma, eklem a─čr─▒lar─▒, migren, ast─▒m ve kolesterol tedavilerinde kullan─▒lan bir üründür. Ancak ar─▒, zehrini yaln─▒zca bir yüzeyi veya dokuyu sokarsa b─▒rak─▒r. Zehrin toplanmas─▒ için uygulanan yöntem ┼ču ┼čekilde i┼čler; sistemde cam levha üzerine ince elektrik telleri gerilmi┼č bir alet kullan─▒l─▒r. Ar─▒lar elektrik tellerine bast─▒─č─▒nda çarp─▒l─▒r ve sonucunda cam plakay─▒ sokmaya çal─▒┼čarak zehirlerini b─▒rak─▒rlar. Bu i┼člem 3 gün arayla 15 dkl─▒k periyotlarda gerçekle┼čtirilir. B─▒rak─▒lan zehir ise cam levha üzerinden bir jilet yard─▒m─▒yla kaz─▒narak toplan─▒r. 1 kg zehir için 1 milyon i─čneye gereksinim vard─▒r. Yani bu 20.000 kolonilik bir topluluk anlam─▒na gelir. 

Bahsedece─čim son etik olmayan olay ise; ‘Kovanda artan erkek ar─▒ popülasyonunu kontrol alt─▒na almak’ ba┼čl─▒─č─▒ alt─▒nda ar─▒lar─▒ öldürmektir. Erkek ar─▒lar bal yapmaz, petek örmez, polen sepetleri yoktur ve polen toplayamazlar. Kolonideki tek görevleri di┼či ar─▒yla çiftle┼čmektir. Hiçbir i┼č yapmadan sadece kovandaki besinleri tüketti─či için fazla miktarda olmalar─▒ istenmez. Endüstriyel ar─▒c─▒l─▒kta, erkek ar─▒ di┼čiyle çiftle┼čip görevini yerine getirdikten sonra kovandan uzakla┼čt─▒r─▒lmas─▒ gerekir. Bu amaçla kovan giri┼čine erkek ar─▒ kapanlar─▒ konur ve erkeklerin içeri girmeleri bir anda engellenir. Yani ar─▒lar bir anda ortada kovans─▒z, ba┼č─▒bo┼č b─▒rak─▒lm─▒┼č olur. Baz─▒ durumlarda bu çözüm de i┼če yaramaz, erkek ar─▒ popülasyonu kontrol alt─▒na al─▒namaz ve toplu katliam prosedürü devreye sokulur. Prosedürdeki çözüm yollar─▒; 

  1. Suyla bo─čma
  2. Siyah po┼četlere doldurulup güne┼č alt─▒nda b─▒rakma
  3. Erkek ar─▒lar─▒n bulundu─ču kovana karbondioksit basma
  4. Ve canl─▒ canl─▒ yakma olarak s─▒ralanabilir     

Gördü─čünüz gibi sadece damak zevki için tüketti─čimiz bal ve di─čer ar─▒ ürünlerinin perde arkas─▒nda bunlar oluyor. Bal─▒ tüketip ar─▒lar─▒ sömürmek yerine kullanabilece─čimiz onlarca alternatif varken ar─▒ ürünlerini (ve di─čer hayvansal ürünleri) tüketmeye son vermek hiç de zor de─čil. Örne─čin bal yerine Akçaa─čaç ┼čurubu, pekmez, arpa malt─▒ ┼čurubu, esmer pirinç ┼čurubu, kuru üzüm ┼čurubu ve ar─▒s─▒z bal tüketilebilir. 

Türcü olmaya son vermek, bir köpekle ar─▒ aras─▒nda fark olmad─▒─č─▒n─▒ görmek için geç de─čil. Sömürünün, zulmün, yap─▒lanlar─▒n fark─▒nda ol. Gerçe─če gözlerini kapatma. Senin olmayan─▒ çalma ve alternatifleri kullan. Vegan olup bilgileri payla┼čarak, aktivizm yaparak, ses ç─▒kartarak sömürü çark─▒n─▒n dönmesine engel olabilirsin! Kedi köpek inek koyun ve ar─▒ aras─▒nda bir fark olmad─▒─č─▒n─▒ unutma. Türcü olma, Vegan ol! 

Zeynep Irmak Alpaslan
Instagram: irmak.nova
Twitter: vetirmak

─░lgili Makaleler

Palm Ya─č─▒ Nedir? Nas─▒l ├ťretilir? Neden Vegan De─čildir? Hayvanlara Ne Gibi Zararlar Verir ve Neden T├╝ketilmemelidir? ─░┼čte Palm Ya─č─▒ Sekt├Âr├╝ Ger├žekleri

Bilimsel ad─▒ 'Elaeis guineensis' olan ve bu palmiye a─čac─▒n─▒n meyvelerinden üretilen palmiye ya─č─▒, dayan─▒kl─▒, ucuz ve kolay ula┼č─▒l─▒r olmas─▒ nedeniyle günümüzün en çok kullan─▒lan bitkisel…

Yan─▒tlar

  1. ÔÇśDe─či┼čtirmekÔÇÖ kelimesi yap─▒lan i┼člemin yan─▒nda fazla masum kal─▒yor asl─▒nda. ├ç├╝nk├╝ bu de─či┼čtirme i┼člemini ├žift├ži, s├╝resi dolan ve istenilen verimi vermeyen krali├že ar─▒n─▒n kafas─▒n─▒ t─▒rna─č─▒n─▒n ucuyla ezip ├Âld├╝rmek suretiyle yapar.

    ─░nsan kendisiyle ne benze┼čtiriyor ┼ču iki c├╝mleyi.

    Harika bir yaz─▒ olmu┼č, kalemine sa─čl─▒k.

    Ek olarak, erkek ar─▒lar─▒n ├Âld├╝r├╝ld├╝─č├╝n├╝ bilmiyordum ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ ancak faydal─▒ bir bilgi oldu benim i├žin, tekrar te┼čekk├╝rler.