Ar─▒c─▒l─▒k Sekt├Âr├╝n├╝n ve Ar─▒ ├ťr├╝nlerinin Perde Arkas─▒nda Neler Oluyor?

Ar─▒c─▒l─▒k sekt├Âr├╝n├╝n ve ar─▒ ├╝r├╝nlerinin perde arkas─▒nda neler oluyor?

Ar─▒lar─▒n d├╝nya d├╝zenine sa─člad─▒─č─▒ yarar─▒ daha ├Ânce hi├ž sorgulad─▒n─▒z m─▒? Peki ya bal─▒n nerden geldi─čini ve neden t├╝ketti─čimizi?

Ders notlar─▒mdan ve kitaplar─▒mdan yararlanarak yazd─▒─č─▒m makalemde ar─▒c─▒l─▒k sekt├Âr├╝nde neler oldu─čunu t├╝m ┼čeffafl─▒─č─▒yla ├Â─čreneceksiniz. 

D├╝nyadaki g─▒dan─▒n %90ÔÇÖ─▒ 82 ├že┼čit bitkiden elde edilmektedir ve bu bitkilerin %80ÔÇÖi ar─▒lar taraf─▒ndan d├Âllenir. Yani ar─▒ n├╝fusu olmas─▒ gerekenin alt─▒na d├╝┼čt├╝─č├╝nde bitkiler tozla┼čamayacak, sonucunda ├žo─čalamayacak ve verim vermeyi kesecektir. Bu da topraktan yararlanamayaca─č─▒m─▒z, sonucunda canl─▒lar─▒n ya┼čam─▒n─▒ s├╝rd├╝remeyece─či anlam─▒na gelir. 

Hatta bug├╝n ├çin’de pestisitlerin (tar─▒m ila├žlar─▒) fazla kullan─▒m─▒ nedeniyle tek bir ar─▒n─▒n bile ya┼čamad─▒─č─▒ alanlar olu┼čmaya ba┼člad─▒. Buralarda ├ži├žeklerin d├Âllenme i┼člemini, ar─▒lar olmad─▒─č─▒ndan ├žift├žiler kendi elleriyle yap─▒yor. Merdivenlerle a─ča├žlara t─▒rman─▒yorlar ve ellerine ald─▒klar─▒ f─▒r├žalar─▒ teker teker t├╝m ├ži├žeklere dokundurarak ├ži├žeklerin tozla┼čmas─▒n─▒ sa─čl─▒yorlar ki a─ča├žlar meyve verebilsin. Yani ar─▒lar─▒n mevcut olmad─▒─č─▒ b├Âlgelerde, ├ži├žekten ├ži├že─če konarak yapt─▒klar─▒ d├Âlleme i┼čini zorunlu olarak sim├╝le etmek zorunda kal─▒yorlar. Ayr─▒ca kullan─▒lan bu tar─▒m ila├žlar─▒ kolonide, krali├že ar─▒n─▒n olu┼čmas─▒na engel oluyor. Krali├že ar─▒n─▒n olmad─▒─č─▒ bir kolonide ├╝reme ┼čans─▒ olmayaca─č─▒ndan, kullan─▒lan pestisitlerin d├╝nyan─▒n sonunu getirdi─činden s├Âz edebiliriz. 

Peki, madem ar─▒lar d├╝nyaya b├Âylesine kutsal bir yarar sa─čl─▒yor, hatta d├╝zeni ayakta tutuyorken onlar─▒ neden ├Ânemsemiyor, sayg─▒ duymuyor ve kendileri i├žin, k─▒┼č─▒n t├╝ketmek amac─▒yla depolay─▒p ├╝rettikleri bal─▒ ├žalma e─čilimine giriyoruz?

Neden ÔÇś├žalmakÔÇÖ dedi─čimi k├╝├ž├╝k bir ├Ârnekle anlatmam gerekirse; Bir i┼č├ži ar─▒ 2 kg bal yapmak i├žin 380.000 km yol kat eder. Bu da ay ile d├╝nya aras─▒ndaki mesafeyle e┼čde─čerdir. Bu azim ve ├žal─▒┼čkanl─▒kla 7 hafta boyunca ├žal─▒┼čan bir ar─▒ yaln─▒zca 1 ├žay ka┼č─▒─č─▒ kadar bal ├╝retebilir. ├ťstelik bu bal─▒ depolamas─▒n─▒n ana sebebi k─▒┼č─▒ atlatmak i├žin kendi besinini ├╝retmektir. Sonu├žta en do─čal hakk─▒ de─čil mi? 

B├Âylesine emek verip kendi ├╝retti─či bal─▒ yemek. ─░┼čte insan─▒n yapt─▒─č─▒ h─▒rs─▒zl─▒k tam olarak burada devreye giriyor. ├ç├╝nk├╝ insan, bal─▒ ar─▒dan ald─▒ktan sonra elbette ticari a├ž─▒dan bakaca─č─▒ i├žin, ar─▒ya besin olarak pahal─▒ olan bal yerine pudra ┼čekeriyle haz─▒rlanm─▒┼č su verir ve ar─▒n─▒n onca u─čra┼čla haz─▒rlad─▒─č─▒ kendi bal─▒n─▒n tad─▒na bakmas─▒na dahi izin dahi vermez. Etik k─▒sm─▒n─▒n devreye girdi─či ana sebep tam olarak budur. Ar─▒lar k├Âle gibi ├žal─▒┼čt─▒r─▒l─▒r, insan i├žin bal ├╝retmesi sa─član─▒r, insan bal─▒ al─▒r ve kar┼č─▒l─▒─č─▒nda ona ya┼čama pay─▒ kadar ┼čekerli su verir. 

Ayr─▒ca bal toplamak i├žin kovana yakla┼čmak da ayr─▒ bir olay. Ar─▒lar elbette ya┼čad─▒klar─▒ ortama giren bir yabanc─▒y─▒ uzakla┼čt─▒rmak i├žin sald─▒r─▒ giri┼čiminde bulunacaklard─▒r. Bu ├žok do─čal, i├žg├╝d├╝sel bir kendini koruma davran─▒┼č─▒d─▒r. End├╝stride ise insanlar bunu engellemek i├žin kovana k├Âr├╝k denilen bir aletle duman basarak ar─▒lar─▒ sersemletir. Kovanlar─▒ yan─▒yormu┼č hissine kap─▒lan ar─▒lar aceleyle sersemlemi┼č ve tepki verme yetisini kaybetmi┼č bi├žimde d─▒┼čar─▒ ka├žmaya ├žal─▒┼č─▒r. Ar─▒lar─▒n bu bo┼člu─čundan yararlanan insanlar ise kovan─▒ a├žarak bal─▒ al─▒rlar. 

Rahats─▒z edici olan 2. Konu ise krali├že ar─▒ mevzusu:

Normal ┼čartlarda her kovanda 1 krali├že ar─▒ bulunur. Ve bu krali├že ar─▒ 5-7 y─▒l ya┼čayabilmektedir. Ancak ar─▒n─▒n ya┼č─▒ ilerledi─činde att─▒─č─▒ yumurta say─▒s─▒ azalaca─č─▒ndan end├╝striyel ar─▒c─▒l─▒kta krali├že ar─▒ her y─▒l de─či┼čtirilir. ÔÇśDe─či┼čtirmekÔÇÖ kelimesi yap─▒lan i┼člemin yan─▒nda fazla masum kal─▒yor asl─▒nda. ├ç├╝nk├╝ bu de─či┼čtirme i┼člemini ├žift├ži, s├╝resi dolan ve istenilen verimi vermeyen krali├že ar─▒n─▒n kafas─▒n─▒ t─▒rna─č─▒n─▒n ucuyla ezip ├Âld├╝rmek suretiyle yapar. 

Krali├že ar─▒ dedi─čimiz de tamam─▒yla bir sekt├Âr asl─▒nda. Kovan─▒n olmazsa olmaz ana par├žas─▒ krali├že oldu─ču i├žin ├Âzel olarak ├╝retilen bu ar─▒lar y├╝ksek fiyatlara sat─▒l─▒r ve minik kutulara koyularak ├╝lkenin d├Ârt bir yan─▒na kargolan─▒rlar. ├ťretilmesi ise k─▒saca ┼č├Âyle; ├ľncelikle maliyeti d├╝┼č├╝k ve kolay bir i┼člem oldu─čundan ÔÇśJenter y├ÂntemiÔÇÖ ├žo─čunlukla tercih edilen bir y├Ântemdir. Bu y├Ântemde krali├že ar─▒ ve onu d├Âlleyecek olan erkek ar─▒lar Jenter ad─▒ verilen kutulara koyulur, erkeklerin d─▒┼čar─▒ ├ž─▒k─▒p i├žeriye girmesine izin verilir ancak di┼či i├žin ayn─▒s─▒ s├Âz konusu de─čildir. Hatta kovandan ayr─▒lmas─▒n diye kanatlar─▒ k─▒rp─▒l─▒r ve hapsedildi─či kutunun i├žinde bulunan y├╝ks├╝klere yumurtlamas─▒ i├žin ├Âlene kadar bir fabrika misali ├žal─▒┼čt─▒r─▒l─▒r. 

Bu zul├╝mler devam ederken bir yandan ├žift├žiler kovanlar─▒na krali├že ar─▒y─▒ kabul ettirmekle u─čra┼čmaktad─▒rlar. ├ç├╝nk├╝ her kovan, ona sunulan krali├že ar─▒y─▒ hemen kovana kabul etmez hatta kovandan atar. Veya krali├že ar─▒ kendi gitmek isteyebilir. Krali├že ar─▒ ├žok pahal─▒ oldu─čundan bu olay─▒ ├Ânlemek i├žin kanatlar─▒ k─▒rpma i┼člemi burada da ger├žekle┼čtirilir ki ar─▒ kovandan u├žup ka├žamas─▒n. Erkeklerin di┼čiyi kabul etmesi i├žin ise bir dizi koku yan─▒ltmacalar─▒ yap─▒l─▒r. Bu y├Ântem genelde di┼či ar─▒n─▒n ├╝st├╝ne bask─▒n bir koku s─▒k─▒lmas─▒yla ger├žekle┼čtirilir. ├çift├žiler krali├že ar─▒n─▒n ├╝st├╝ne sigara duman─▒ ├╝fleyerek, alkol damlatarak veya sar─▒msak s├╝rerek koku yan─▒ltmacas─▒ yaparlar. Ancak bu y├Ântemle de kovan, krali├žeyi kabul etmeyebilir. ├çiftiler de mecburen kovan, krali├žeyi kabul edene kadar yeni krali├želerle denemeler yapar. Elbette reddedilen krali├želere ne oldu─čunu hepimiz tahmin ediyoruzdur. Zaten u├žma yetisi kanatlar─▒ k─▒rp─▒larak elinden al─▒nm─▒┼č olan ar─▒ bir k├Â┼čede a├žl─▒k ve susuzluktan ├Âlene kadar can ├žeki┼čir. 

Etik olmayan 3. Olay ise:

Ar─▒lar─▒n ayn─▒ s├╝t sekt├Âr├╝nde oldu─ču gibi suni tohumlamaya tabi tutulmas─▒d─▒r. Ana sebep verimi artt─▒rmak, ekonomik y├Ânden sekt├Âr├╝ geli┼čtirmek ve spermin direk olarak cervix yani d├Âllenmenin en y├╝ksek oranda ger├žekle┼čebilece─či b├Âlgeye ula┼čmas─▒n─▒ sa─člayarak d├Âllenen yumurta say─▒s─▒n─▒ maximumda tutmakt─▒r. Tabii bu i┼člem video ve foto─čraflarda g├Âr├╝ld├╝─č├╝ ├╝zere stres ve eziyet dolu bir dizi i┼člem i├žerir. Suni tohumlamada kar┼č─▒la┼č─▒lan en b├╝y├╝k sorun ise ekipman sterilizasyonunun yetersiz yap─▒lmas─▒ndan kaynaklanan toplu ├Âl├╝mlerdir. Karbonhidrat ve mukus y├Ân├╝nden zengin olan ejek├╝lat (sperma) i├žeri─činde patojenler h─▒zla ├žo─čal─▒r ve ekipmanlar─▒ kontamine ederek ar─▒lar─▒n ├Âl├╝m├╝ne sebep olur. Sperman─▒n erkek ar─▒dan al─▒nmas─▒ i┼člemi de 2 parmak aras─▒na al─▒n─▒p s─▒k─▒lmas─▒ suretiyle yap─▒l─▒r. Enjekt├Ârde 8-10 mm3 ejek├╝lat birikinceye kadar erkek ar─▒lar bu i┼čleme tabi tutulur. 

End├╝striyel hayvanc─▒l─▒kta etik olmayan maddelerin sonunun gelmeyece─či apa├ž─▒k ortada. Bu zul├╝m 1 cm boyunda bir ar─▒ olsa dahi de─či┼čmiyor. Sadece bal de─čil di─čer ar─▒ ├╝r├╝nleri de tamam─▒yla s├Âm├╝r├╝ ├╝r├╝n├╝. ├ľrne─čin polen ve ar─▒ zehri. Polenler ar─▒lar─▒n ├ži├žekten ├ži├že─če konma esnas─▒nda arka bacaklar─▒ndaki toplay─▒c─▒ t├╝ylere yap─▒┼č─▒r ve ar─▒lar toplad─▒klar─▒ poleni kovana ta┼č─▒y─▒p bal yapmak ├╝zerine programlanm─▒┼čt─▒r. Poleni saf olarak kavanozlay─▒p piyasaya s├╝rmek isteyen ├žift├ži bunun i├žin kovan─▒n giri┼čine polen tuzaklar─▒ yerle┼čtirir. Ar─▒ toplad─▒─č─▒ polenini kovana g├Ât├╝rmek ├╝zere kap─▒dan girmeye ├žal─▒┼č─▒r ancak ar─▒n─▒n girmesi i├žin a├ž─▒lan delik arka ayaklar─▒n─▒ i├žeri sokamayaca─č─▒ kadar dard─▒r ve toplad─▒─č─▒ polenler ar─▒ kovana girerken kovan─▒n d─▒┼č─▒ndaki plastik plakaya d├╝┼čer. Ar─▒, poleni i├žeri alamad─▒─č─▒n─▒ anlay─▒nca tekrar tekrar kovandan ├ž─▒karak polen aray─▒┼č─▒na giri┼čir ve polenleri i├žeri sokmaya ├žal─▒┼čmaya devam eder. Bu s─▒rada plakada biriken polen ├Âz├╝t├╝ ise insanlar taraf─▒ndan al─▒narak piyasaya s├╝r├╝l├╝r. 

Ar─▒ zehri ise insan sa─čl─▒─č─▒nda; Romatizma, eklem a─čr─▒lar─▒, migren, ast─▒m ve kolesterol tedavilerinde kullan─▒lan bir ├╝r├╝nd├╝r. Ancak ar─▒, zehrini yaln─▒zca bir y├╝zeyi veya dokuyu sokarsa b─▒rak─▒r. Zehrin toplanmas─▒ i├žin uygulanan y├Ântem ┼ču ┼čekilde i┼čler; sistemde cam levha ├╝zerine ince elektrik telleri gerilmi┼č bir alet kullan─▒l─▒r. Ar─▒lar elektrik tellerine bast─▒─č─▒nda ├žarp─▒l─▒r ve sonucunda cam plakay─▒ sokmaya ├žal─▒┼čarak zehirlerini b─▒rak─▒rlar. Bu i┼člem 3 g├╝n arayla 15 dkl─▒k periyotlarda ger├žekle┼čtirilir. B─▒rak─▒lan zehir ise cam levha ├╝zerinden bir jilet yard─▒m─▒yla kaz─▒narak toplan─▒r. 1 kg zehir i├žin 1 milyon i─čneye gereksinim vard─▒r. Yani bu 20.000 kolonilik bir topluluk anlam─▒na gelir. 

Bahsedece─čim son etik olmayan olay ise; ÔÇśKovanda artan erkek ar─▒ pop├╝lasyonunu kontrol alt─▒na almakÔÇÖ ba┼čl─▒─č─▒ alt─▒nda ar─▒lar─▒ ├Âld├╝rmektir. Erkek ar─▒lar bal yapmaz, petek ├Ârmez, polen sepetleri yoktur ve polen toplayamazlar. Kolonideki tek g├Ârevleri di┼či ar─▒yla ├žiftle┼čmektir. Hi├žbir i┼č yapmadan sadece kovandaki besinleri t├╝ketti─či i├žin fazla miktarda olmalar─▒ istenmez. End├╝striyel ar─▒c─▒l─▒kta, erkek ar─▒ di┼čiyle ├žiftle┼čip g├Ârevini yerine getirdikten sonra kovandan uzakla┼čt─▒r─▒lmas─▒ gerekir. Bu ama├žla kovan giri┼čine erkek ar─▒ kapanlar─▒ konur ve erkeklerin i├žeri girmeleri bir anda engellenir. Yani ar─▒lar bir anda ortada kovans─▒z, ba┼č─▒bo┼č b─▒rak─▒lm─▒┼č olur. Baz─▒ durumlarda bu ├ž├Âz├╝m de i┼če yaramaz, erkek ar─▒ pop├╝lasyonu kontrol alt─▒na al─▒namaz ve toplu katliam prosed├╝r├╝ devreye sokulur. Prosed├╝rdeki ├ž├Âz├╝m yollar─▒; 

  1. Suyla bo─čma
  2. Siyah po┼četlere doldurulup g├╝ne┼č alt─▒nda b─▒rakma
  3. Erkek ar─▒lar─▒n bulundu─ču kovana karbondioksit basma
  4. Ve canl─▒ canl─▒ yakma olarak s─▒ralanabilir     

G├Ârd├╝─č├╝n├╝z gibi sadece damak zevki i├žin t├╝ketti─čimiz bal ve di─čer ar─▒ ├╝r├╝nlerinin perde arkas─▒nda bunlar oluyor. Bal─▒ t├╝ketip ar─▒lar─▒ s├Âm├╝rmek yerine kullanabilece─čimiz onlarca alternatif varken ar─▒ ├╝r├╝nlerini (ve di─čer hayvansal ├╝r├╝nleri) t├╝ketmeye son vermek hi├ž de zor de─čil. ├ľrne─čin bal yerine Ak├žaa─ča├ž ┼čurubu, pekmez, arpa malt─▒ ┼čurubu, esmer pirin├ž ┼čurubu, kuru ├╝z├╝m ┼čurubu ve ar─▒s─▒z bal t├╝ketilebilir. 

T├╝rc├╝ olmaya son vermek, bir k├Âpekle ar─▒ aras─▒nda fark olmad─▒─č─▒n─▒ g├Ârmek i├žin ge├ž de─čil. S├Âm├╝r├╝n├╝n, zulm├╝n, yap─▒lanlar─▒n fark─▒nda ol. Ger├že─če g├Âzlerini kapatma. Senin olmayan─▒ ├žalma ve alternatifleri kullan. Vegan olup bilgileri payla┼čarak, aktivizm yaparak, ses ├ž─▒kartarak s├Âm├╝r├╝ ├žark─▒n─▒n d├Ânmesine engel olabilirsin! Kedi k├Âpek inek koyun ve ar─▒ aras─▒nda bir fark olmad─▒─č─▒n─▒ unutma. T├╝rc├╝ olma, Vegan ol! 

Zeynep Irmak Alpaslan

Instagram: irmak.nova
Twitter: acatinthe90s

─░lgili Makaleler

Yan─▒tlar

  1. ÔÇśDe─či┼čtirmekÔÇÖ kelimesi yap─▒lan i┼člemin yan─▒nda fazla masum kal─▒yor asl─▒nda. ├ç├╝nk├╝ bu de─či┼čtirme i┼člemini ├žift├ži, s├╝resi dolan ve istenilen verimi vermeyen krali├že ar─▒n─▒n kafas─▒n─▒ t─▒rna─č─▒n─▒n ucuyla ezip ├Âld├╝rmek suretiyle yapar.

    ─░nsan kendisiyle ne benze┼čtiriyor ┼ču iki c├╝mleyi.

    Harika bir yaz─▒ olmu┼č, kalemine sa─čl─▒k.

    Ek olarak, erkek ar─▒lar─▒n ├Âld├╝r├╝ld├╝─č├╝n├╝ bilmiyordum ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ ancak faydal─▒ bir bilgi oldu benim i├žin, tekrar te┼čekk├╝rler.