As覺l Vir羹s: Kapitalist, T羹rc羹, Patriyarkal Sistem

S覺n覺fs覺z, s覺n覺rs覺z, eit, 繹zg羹r, feminist, vegan bir d羹nya i癟in 繹rg羹tlenelim. ABDde solcu bir sanat kolektifinin s繹yledii gibi; as覺l vir羹s kapitalizmdir.


Bu yaz覺ya balarken olduk癟a tedirgindim. 羹nk羹 veganl覺覺, feminizmi ve ekolojiyi 癟arp覺k ekilde bir araya getiren yaz覺lar okumutum. Yer yer cinsiyet癟i tandanslara sahip efkat etii yada sadece bireysel/yaam tarz覺 deiimi ile ekolojik m羹cadeleyi s覺n覺fsal bak覺 a癟覺s覺ndan koparan yakla覺mlar beni korkutmutu. Bu yaz覺y覺 t羹m bu korkular nedeniyle ekofeminist bir vegan olman覺n ne kadar devrimci bir 繹z羹 olduunu hat覺rlamak ve kendimi cesaretlendirmek i癟in yaz覺yorum. Yaz覺 umar覺m sizlere de cesaret verir. 

Korona ortaya 癟覺kt覺覺ndan beri hastal覺覺n neden olduuna dair herhangi bir a癟覺klama yok. Sosyal izolasyon ile eve kapan ve t羹ket anlay覺覺 ile sermaye bizlere tek bir yol g繹steriyor. Oysa bizler t羹m bu 癟覺k覺s覺z tavr覺n kar覺s覺nda g羹癟lenmenin yollar覺n覺 kefediyor. Dayan覺may覺 b羹y羹t羹yoruz. Korona insanl覺覺 yeni bir ger癟eklik ile y羹zletirdi. Bu ger癟ekliin i癟erisinde ayakta kalmak i癟in ne yapmal覺y覺z? 

Viral hastal覺klar覺n nedeni hayvansal kullan覺m ve doa talan覺 ile dorudan ilikilidir. V羹cudumuzda pek 癟ok vir羹s bulunur ancak bunlara kar覺 ba覺覺kl覺k kazanarak yola devam ederiz. S覺tma, Deli Dana, Ku Gribi ve daha pek 癟ok salg覺n hastal覺覺n nedeni hayvanlar覺 mal olarak g繹rerek k繹leletirmemizdir. Peki, t羹m d羹nya bitkisel kaynakl覺 beslense bu sorun 癟繹z羹l羹r m羹? 

Bunu ancak yapt覺覺m覺zda g繹rebiliriz. Benim g繹r羹羹m ise hayvansal kullan覺m覺 b覺rakman覺n b羹y羹k oranda salg覺n hastal覺klar覺 azaltaca覺 y繹n羹nde. Bu konuda bilim insanlar覺n覺n g繹r羹leri san覺r覺m 癟ok daha 繹nemli. Bug羹ne dein ortaya 癟覺kan salg覺nlar覺n hayvanlar覺 kullanmam覺zla dorudan ilgisi olduunu s繹yleyen bilim nedense (!) hayvansal kullan覺m覺 tamamen b覺rak覺n diyemiyor. Buna neden olarak bilimsel bilginin tekellemesi ve ba覺ms覺z bilim insanlar覺n覺n giderek azalmas覺 g繹sterilebilir. Bu nedenlere bal覺 olarak d羹nyan覺n yok olua doru gitmesini tek ba覺na hayvansal kullan覺mlar覺 b覺rakmak 繹nleyemeyecektir. 羹nk羹 t羹ketim al覺kanl覺klar覺m覺z覺 deitirmek en fazla ulus a覺r覺 sermayenin kendisine yeil kapitalizm ile yeni pazarlar yaratmas覺n覺 salayacak ama eitsizlii sona erdirmeyecektir. Bu eitsizlii yaratan ise neoliberal yama politikalar覺n覺 uygulayan erkek egemen sistemin ta kendisidir. 

Sistem eitsizlie dayal覺 olarak kendini s羹rekli yeni hammaddeler ve pazarlar bularak yenilemeye 癟al覺覺yor. Ancak pek 癟ok tart覺mada art覺k kapitalizmin s覺n覺rlar覺na dayand覺覺 iddia ediliyor. Bir s覺n覺ra dayanm覺 olduu doru dahi olsa yeni ve eit bir d羹nya tahayy羹l羹m羹z var m覺? Yerine neyi koyaca覺m覺z konusunda ne kadar eminiz? Eer mevcut koullar覺 iyi deerlendirip c羹retk璽r bir politika 羹retemezsek egemenlerin s繹m羹r羹ye dayal覺 reformist politikalar覺na sadece kendimizi deil insan d覺覺 t羹m canl覺lar覺 mahk羶m etmi oluruz. 

D羹nyada t羹ketim al覺kanl覺klar覺 deise bile neoliberal politikalar覺n s羹rd羹r羹lmesi g覺da, su gibi temel ihtiya癟lar覺n eitsiz da覺l覺m覺na neden olmaya devam edecektir. Bu durum bizlere sadece t羹ketim al覺kanl覺klar覺m覺z覺 deitirmemizin yeterli olamayaca覺n覺 ve sistemi y覺kmam覺z覺n art olduunu bir kez daha hat覺rlat覺yor.

T羹m d羹nya bitki temelli beslense ve g覺da politikalar覺 bu y繹nde gelise hayvanc覺l覺k i癟in talan edilmi topraklar覺n ve salam kalan ormanlar覺n bitkisel beslenmeye y繹nelik tar覺m faaliyetleri ile talan edilmeyeceini kim iddia edebilir? O nedenle vegan olmak b羹t羹nleik 繹zg羹rl羹k m羹cadelesini zorunlu k覺lar. Vegan olmak hayvan kullan覺m覺n覺 ve k繹leliini/tahakk羹m羹n羹 reddetmek ise; insan d覺覺 hayvanlar覺n evlerini yok etmeyi b覺rakmam覺z gerekir. Bu ise iklim krizine kar覺 ger癟ek bir sistem 繹nerisi ile ger癟ekleecek. Bu s繹m羹r羹ye dayal覺 sistemin krizinin kar覺s覺nda yeil kapitalizmden fazlas覺na ihtiyac覺m覺z var.

T羹m bu eitsizliklere dayal覺 sistemin yaad覺覺 krizlerden en 癟ok etkilenenler ayr覺mc覺l覺klara en 癟ok maruz kalan kiiler olduu su g繹t羹rmez bir ger癟ek. Yani yoksullar, kad覺nlar, 癟ocuklar, yal覺lar, LGBT襤+ bireyler

Mevcut salg覺n krizinde kapitalist 羹lkelerin ald覺覺 繹nlemler konuulurken ana ak覺m medya yoksul 羹lkelerin durumu hakk覺nda tek bir s繹z s繹ylemiyor. Bu krizin ortaya 癟覺kmas覺nda etkisi en az olan 羹lkelerin tedbir alma olanaklar覺 krizin m羹sebbibi olan 羹lkelere g繹re olduk癟a k覺s覺tl覺. K覺sacas覺 iklim krizinin getirdii felaketler eitsiz d羹nyada en 癟ok ezilenleri etkiliyor. 

Burada kad覺nlar覺n bu felaketlerden daha fazla can kayb覺 yaamas覺 dorudan toplumsal cinsiyet eitsizlikleri ile balant覺s覺n覺 vurgulamak isterim. Kad覺nlar yoksul 羹lkelerde youn olarak tar覺ma dayal覺 i癟ilik ve bak覺m emei ile s繹m羹r羹 alt覺ndalar. stelik d羹nyadaki m羹lkiyetin %80inden fazlas覺 erkeklere ait; k覺sacas覺 paralar erkeklerde toplan覺yor. Bu ise kriz durumlar覺nda yoksul erkeklerin yoksul kad覺nlara oranla hareket alanlar覺n覺 geniletiyor. Erkekler eitim, ula覺m gibi olanaklara 癟ok daha kolay ulat覺klar覺 i癟in hayatta kalma oranlar覺 癟ok daha y羹ksek. Kad覺nlar bak覺m emeini 羹stlendikleri yal覺 ve 癟ocuklar覺 terk edemiyor. 

2019 y覺l覺nda d羹nyada milyarderlerin -sadece 2.153 kii- 4,6 milyar kiiden daha zengin olduu raporland覺. D羹nyan覺n en zengin 22 erkeinin toplam mal varl覺覺, Afrikadaki b羹t羹n kad覺nlar覺n mal varl覺覺na denk. D羹nyan覺n en zengin %1i 6,9 milyar kiiden en az iki kat daha zengin. Kad覺nlar覺n k羹resel 繹l癟ekte 羹stlendii 羹cretsiz bak覺m emei y覺ll覺k en az 10,8 trilyon dolara tekab羹l ediyor; bu da k羹resel teknoloji end羹strisinin boyutlar覺n覺n 羹癟 kat覺. 2 K覺sacas覺 d羹nya kad覺nlardan 癟al覺nan yakla覺k 8 milyar dolara denk d羹en bak覺m emei ile d繹n羹yor. Bu d羹nyadaki ilerin %60覺 demektir. 1

Bizler yeni bir sistem kurmaya talip olacak bir program 癟覺karmak istiyorsak bu program i癟erisinde bak覺m emeinin eitsiz b繹l羹羹m羹ne dair bir m羹cadele plan覺 olmak zorundad覺r. Yani soya fasulyesi toplayan ve be kuru para almayan tar覺m i癟isi kad覺nlar覺n k繹le olduu ger癟ei ile y羹zlemeliyiz. Burada iklim krizinin s覺n覺fsal karakterini de g繹z ard覺 edemeyiz. Kad覺nlar ayn覺 zamanda yoksulluu en derinden hisseden kesim. S覺n覺fsal eitsizlik her kad覺n覺n iklim krizinden ayn覺 oranda etkilenmemesi demektir. Tek ba覺na bu bile t羹m d羹nyan覺n vegan olmas覺 konusunda b羹y羹k bir engeldir. Her kad覺n her 羹r羹ne eit oranda ulaamamaktad覺r. 

T羹m hayat覺n覺 hayvanc覺l覺k 羹zerine kurmu yoksul kad覺nlar覺n s覺n覺fsal kurtuluunu salamak vegan politikan覺n bir baka aya覺 olarak tart覺覺labilir. Bunun m羹mk羹n olmas覺 i癟in vegan hareket i癟erisinde bu kad覺nlar覺n 繹zneleecei alanlar yaratman覺n 繹nemli olduunu d羹羹n羹yorum. K覺sacas覺 Y覺rca, Bergama, HES gibi direnilerde hep kad覺nlar覺 繹n saflarda g繹rd羹k. 羹nk羹 ekonomik olarak kendini tek var edebildii alan elinden al覺n覺yordu. Peki, biz kendilerini var ettikleri hayvansal 羹retimi ellerinden al覺p ne 繹nereceiz? K繹leliin yanl覺 olduunu onlara anlatmam覺z yetecek mi? Ben yetmeyecei kanaatindeyim. Ama bu hayvan k繹leliini s羹rd羹rmelerini onaylayaca覺m anlam覺na asla gelmiyor. Tam tersi hayvansal 羹retimi bar覺癟覺l olsun veya olmas覺n sonland覺rd覺覺m覺zda -hayvanlar覺 繹zg羹rletirdiimizde- fail olduklar覺n覺n bilincinde bile olmayan yoksullar覺n yoksul kalmamas覺n覺 salamam覺z gerekiyor. Bu ise beni yine sistemin y覺k覺lmas覺 gerektii ger癟eine g繹t羹r羹yor. Peki, hangi 繹zneler bu d羹nyay覺 deitirecek? 

D羹nyan覺n d繹rt bir yan覺nda son 10 senedir y羹kselen ekolojik hareketler ve feminist isyanlar toplumsal muhalefetin 繹nc羹l羹羹n羹 羹stlenmi durumda. Oysa Marksizm bize diyalektik d羹羹nmenin mevcut koullar覺 deerlendirmekten ve devrimci 繹zneyi doru tespit etmekten ge癟tiini s繹yl羹yor. Sadece bu nedenle bile Marksizm asla g羹ncelliini yitirmiyor. S覺n覺f覺n nerede olduuna bakt覺覺m覺zda ekolojik ve feminist hareketlerin s覺n覺f tahlilleri bize bir kap覺 aral覺yor. D羹nyada emein kad覺nlat覺覺 bir d繹nemden ge癟iyoruz. Fabrikalar ve tar覺m i癟ileri tart覺malar覺na end羹stri 4.0 ve hizmet sekt繹r羹 emek癟ileri tart覺malar覺n覺n d璽hil olduu bu d繹nemde kad覺nlaan emek enternasyonal eylemlere imza at覺yor. 

D羹nya 癟ap覺nda 繹rg羹tlenen feminist grevler ve iktidarlar覺n tehir edildii #LasTesis dans覺 bu eylemlerin en ak覺lda kalan 繹rnekleri aras覺nda. Ekoloji hareketlerinde ise aktivistler 癟eitli cinayetlere kurban gidiyor. zellikle maden, baraj gibi b羹y羹k irketlerin projelerine kar覺 ayaklanan 繹nc羹 aktivistlerin ba覺n覺 癟ou kez kad覺nlar 癟ekiyor. Sistem ile 癟at覺may覺 g繹ze alan Hondurasl覺 ekoloji aktivisti Berta Cacerez, 2016 y覺l覺nda evinde 繹ld羹r羹ld羹. Hondurasta 4 sene i癟erisinde 100羹n 羹zerinde ekoloji aktivistinin 繹ld羹r羹ld羹羹 biliniyor. D羹nyay覺 deitirecek 繹zneleri ararken bu 繹rnekleri akl覺m覺zdan 癟覺karmamam覺z gerektiini d羹羹n羹yorum.

Peki, t羹m bu 繹rnekler ve tespitler bizi nereye g繹t羹rmeli? Ne yapmal覺?

Son y覺llarda y羹kselen isyanlar覺n 繹znelerine bakt覺覺m覺zda d羹nyay覺 deitirecek g羹c羹 de g繹rebiliriz. Ancak bu isyanlar覺n 繹zneleri ayn覺 zamanda bu yok olua en az neden olan 繹zneler. Eer t羹rc羹l羹k, cinsiyet癟ilik, transfobi, 覺rk癟覺l覺k gibi ayr覺mc覺l覺klar覺n ortadan kalkmas覺n覺 istiyorsak ger癟ek anlamda sorumluluu eit ekilde 羹stlenmemiz gerekir. 

-Kad覺nlar覺n omzuna d羹nyay覺 kurtarma y羹k羹n羹 y羹klememeli,

-Kad覺nlar ekoloji m羹cadelesi i癟erisinde 繹zneleirken erkekler mansplaining (erbilmilik) yaparak kad覺nlar覺n 繹zneliklerini yok etmemeli, 

-Veganl覺覺 hassas/duyarl覺 olmakla 繹zdeletirip kad覺nlar覺n daha kolay vegan olaca覺 varsay覺m覺 ile cinsiyet癟ilii yeniden 羹retmemeli,

-S覺n覺fsal bak覺 a癟覺s覺ndan koparak hayvan haklar覺 hareketinin zengin ii olarak an覺lmas覺na neden olmamal覺,

-B羹t羹nleik eitlik ve 繹zg羹rl羹k m羹cadelesinin, dayan覺ma k羹lt羹r羹n羹n bizleri kurtaraca覺na inanmal覺,

-Ayr覺mc覺l覺k ve s繹m羹r羹ye kar覺 kendimizden balayarak d繹n羹羹m羹 繹rg羹tlemeli,

D羹nyan覺n deimesi i癟in kendi failliklerimizle y羹zlemeli ve ezilen bireylerken nas覺l ezen oluyoruz g繹rmeli,

-En 繹nemlisi as覺l failin neoliberal, patriyarkal ve insan merkezli sistem olduunu ak覺ldan 癟覺karmamal覺.

Umutlanal覺m 癟羹nk羹 bizler kad覺nlar, feministler, ekolojistler, veganlar, i癟iler, yoksullar, g繹癟menler, LGBT襤+ bireyler, antikapitalistlerve daha niceleri olarak d羹nyadaki insanlar覺n %99unu oluturuyoruz. Ezilenlerin art覺k ezilmedii bir d羹nya yaratmak bizim elimizde. Hissedebilen hi癟 bir canl覺n覺n bedeni ve emei 羹zerinde hak iddia etmemeliyiz. 襤nsanlar olarak insan d覺覺 hayvanlarla beraber yaamay覺 繹renmeliyiz. Hayvanlar覺n insan merkezli d羹nyada en temel haklar覺ndan mahrum b覺rak覺l覺p k繹lelie, a癟l覺a mahk羶m edildiini unutmamal覺y覺z. 襤nsan merkezciliimizden kurtulmal覺y覺z; vegan olmal覺y覺z. D羹nyadaki insanlar覺n %99u olarak yaanan ac覺lara/ s繹m羹r羹ye son vermek i癟in kolektif 繹zneyi ortaya 癟覺karal覺m. S覺n覺fs覺z, s覺n覺rs覺z, eit, 繹zg羹r, feminist, vegan bir d羹nya i癟in 繹rg羹tlenelim. ABDde solcu bir sanat kolektifinin s繹yledii gibi; as覺l vir羹s kapitalizmdir.             

Kaynaklar:

  1. https://terrabayt.com/manset/karsiligi-odenmemis-bakim-emeginin-degeri-kuresel-teknoloji-endustrisinin-uc-kati/

http://m.bianet.org/biamag/diger/217094-iklim-krizi-erkeklerden-cok-kadinlari-ve-cocuklari-olduruyor

http://acikradyo.com.tr/iklimacil/iklim-krizi-ve-toplumsal-cinsiyet-esitsizligi

https://tr.boell.org/sites/default/files/2020-02/ekolojik%20d%C3%B6n%C3%BC%C5%9F%C3%BCmde%20feminist%20tart%C4%B1%C5%9Fmalar%20kitap.pdf


Beendiniz mi? Arkadalar覺n覺zla Payla覺n!

3
14 Payla覺m, 3 Beeni

0 Yorum

Bi癟im Se癟
Anket
襤nsanlara fikirlerini sor!
Yaz覺
Bildiklerini bizimle payla!
Liste
Bir liste olutur!