─░klim Aktivistlerine A├ž─▒k ├ça─čr─▒


D├╝nyan─▒n sonunun sesini tarif etmek i├žin fiyordlar─▒n yan─▒ndan ge├žen gemicinin s├Âzleri en g├╝zel tan─▒m─▒ sunuyor ÔÇťf─▒┼č─▒rt─▒lar ve ├žatlama sesleriÔÇŁ. Buzullar─▒n erimesi s─▒ras─▒nda sessizlik i├žinde kulaklarda yank─▒lanan bu sesler masum gibi g├Âr├╝nse de en az BrezilyaÔÇÖdaki ya─čmur ormanlar─▒n─▒n alev almas─▒yla ortaya ├ž─▒kan ├žat─▒rt─▒lar kadar i├ž ac─▒t─▒c─▒.

Yerk├╝renin sularla kapl─▒ alan─▒ b├╝y├╝k mercan bariyeri ile beyaza, sular─▒n bulunmad─▒─č─▒ alan ise yanan ormanlarla birlikte siyaha d├Ân├╝yor ve bu tezattan ┼čiirsel bir sonu├ž ├ž─▒kmas─▒n─▒ kimse beklemesin. Gelece─čimiz bu iki asal renk kadar net bir bi├žimde k├╝resel iklim felaketinin g├Âlgesinde soluyor.

Sizlerle birka├ž rakam payla┼čmak isterim.

H├╝k├╝metler Aras─▒ ─░klim De─či┼čikli─či Paneli kat─▒l─▒mc─▒lar─▒ndan 100 bilim insan─▒n─▒n A─čustos 2019ÔÇÖda yapt─▒─č─▒ a├ž─▒klamada et t├╝ketiminin bu h─▒zla devam etmesi durumunda 50 milyar ton karbonun 30-50 y─▒l aras─▒nda havaya kar─▒┼čaca─č─▒n─▒n ├Âng├Âr├╝ld├╝─č├╝ ifade edilmi┼č.Karbon yuta─č─▒ olarak nitelenen Amazon ormanlar─▒n─▒n d├╝nyan─▒n oksijen ve temiz su ihtiyac─▒n─▒n %20ÔÇÖsini kar┼č─▒lad─▒─č─▒ bilinmekte. Ormanl─▒k alanlar─▒ tar─▒m, hayvanc─▒l─▒k ve madencili─če a├žaca─č─▒na s├Âz vererek s├╝rd├╝rd├╝─č├╝ ba┼čkanl─▒k kampanyas─▒ndan galip ├ž─▒kan Bolsonaro, ├╝lkesindeki ya─čmur ormanlar─▒n─▒n kesim ve y─▒k─▒m─▒na ge├žit veren bir dizi kanunu ├ž─▒karm─▒┼č durumda. Son ya┼čanan orman yang─▒nlar─▒ ise ge├žti─čimiz sene ayn─▒ d├Ânemde ya┼čan─▒lanlardan %83 daha fazla alan─▒n ormans─▒zla┼čmas─▒na neden olmu┼č durumda. D├╝nyan─▒n en b├╝y├╝k et ihracat├ž─▒s─▒ olan BrezilyaÔÇÖn─▒n s─▒n─▒rlar─▒ i├žinde yer alan Amazon ormanlar─▒ toplam Amazon ormanlar─▒n─▒n % 60ÔÇÖ─▒n─▒ olu┼čturuyor ve devletin deste─čini arkas─▒na alan et ve maden end├╝strisinin bu alanlar─▒ ormans─▒zla┼čt─▒rmas─▒ d├╝nyan─▒n tamam─▒ i├žin b├╝y├╝k bir felaket anlam─▒na geliyor. ├ç├╝nk├╝ Amazon i├žerisinde 40.000 a─ča├ž ├že┼čidi, 2 bin ku┼č ve memeli hayvan ├že┼čidi, 2 bin 200 bal─▒k ├že┼čidi ile 13 bin ├že┼čit omurgas─▒z hayvan ├že┼čidi bulunuyor ve bu nedenle d├╝nya ├╝zerinde en fazla t├╝re sahip olan orman. Bu fauna ve floran─▒n tahribi geri d├Ân├╝┼č├╝ olmayan bir ├ževre felaketi anlam─▒na gelmektedir. 

D├╝nyan─▒n et ve hayvan yemi ithalat├ž─▒lar─▒n─▒n bu arz─▒n s├╝rmesine neden olan talepleri ve onlar─▒n m├╝┼čterisi konumundaki bireylerin de hayvansal ├╝r├╝nleri t├╝ketme talepleri vas─▒tas─▒yla Amazon ormanlar─▒n─▒n yok olmas─▒nda b├╝y├╝k paylar─▒ var. 

Palm ya─č─▒ end├╝strisinin ormans─▒zla┼čt─▒rd─▒─č─▒ Endonezya ve Malezya ya─čmur ormanlar─▒ yine benzer bir kaderle hem ormanlar─▒n sakinleri ba┼čta orangutanlar ve devam─▒nda binlerce canl─▒ ile birlikte yok olu┼ča s├╝r├╝kleniyorlar.

Denizlerde durum farkl─▒ de─čil, yo─čun plastik kullan─▒m─▒ ve ondan da ├Ânemli olarak end├╝striyel bal─▒k├ž─▒l─▒k okyanuslardaki ya┼čam dengesini tehdit alt─▒nda b─▒rak─▒yor. Yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar PasifikÔÇÖteki b├╝y├╝k plastik ├ž├Âp y─▒─č─▒n─▒n─▒n %46ÔÇÖs─▒n─▒n bal─▒k a─člar─▒ndan meydana geldi─čini ortaya ├ž─▒kard─▒. Di─čer yanda end├╝striyel y├Ântemlerle yap─▒lan bal─▒k├ž─▒l─▒k s─▒ras─▒nda yakalanan bal─▒klar─▒n %20ÔÇÖsi istenmeyen at─▒k oluyor ve bu da bir yandan bal─▒klar─▒n neslini tehlikeye atarken di─čer yanda deniz alt─▒ndaki ekolojik d├Âng├╝n├╝n sa─čl─▒─č─▒n─▒ tehdit ediyor.

Ya┼čayan her y├╝z memeli hayvan─▒n 60 tanesi ├žiftlik hayvan─▒, 36ÔÇÖs─▒ insan ve sadece 4 tanesi yaban hayat─▒n─▒n bir par├žas─▒. Ya┼čayan kanatl─▒lar─▒n %70ÔÇÖini ise insanlar i├žin beslenen tavuklar olu┼čturuyor. ─░nsan n├╝fusu 7.7milyar ve ya┼čayan canl─▒ formlar─▒n─▒n sadece %01ÔÇÖini olu┼čturuyor. Buna ra─čmen hayvan t├╝rlerinin %83ÔÇÖ├╝n├╝ ve bitkilerin %50ÔÇÖsinin neslini sona erdirmeyi ba┼čarm─▒┼č bir t├╝r. 

Alt─▒nc─▒ b├╝y├╝k yok olu┼ča insan eylemlerinin neticesinde h─▒zla yakla┼čmakta oldu─čumuz t├╝m bilim insanlar─▒n─▒n s─▒k├ža dile getirdi─či bir konu; ancak bu insan eylemleri aras─▒nda diyetimizin bedelinin ge├žti─čimiz y─▒llarda ayn─▒ s─▒kl─▒kla dile getirilmedi─či de bir ger├žek. Oysa ├žiftlik hayvanlar─▒n─▒n sera gaz─▒ sal─▒n─▒m─▒na etkisi t├╝m motorlu ta┼č─▒tlar─▒n sal─▒n─▒m─▒ndan %5 daha fazla (buna u├žak, araba, ve her t├╝rden ta┼č─▒t dahil). Bununla birlikte son h├╝k├╝metler aras─▒ iklim panelinde dile getirilen rakamlar bu bilgiyi do─črulad─▒. Sera gaz─▒ sal─▒n─▒m─▒n─▒n d├Ârtte bir oran─▒nda sorumlusunun insanlar─▒n yemek al─▒┼čkanl─▒klar─▒ oldu─ču belirlendi. 184 ├╝lkeden 15.000 bilim insan─▒ insanlar─▒n yeme al─▒┼čkanl─▒klar─▒n─▒ de─či┼čtirmeleri ve bitkisel beslenmeye ge├žmeleri gere─čini dile getirdi. 

─░nsanlar hayvansal ├╝r├╝n t├╝ketmekten vazge├žerek karbon ayak izlerini yar─▒ yar─▒ya azaltabiliyorlar. ─░nsanlar konfor alanlar─▒ndan ├ž─▒kmad─▒k├ža, fedakarl─▒─ča kendi al─▒┼čkanl─▒klar─▒ndan ba┼člayarak giri┼čmedik├že, s├Âylemlerini eylemleriyle desteklemedik├že politikalar ├╝zerinde s├Âz sahibi olmalar─▒n─▒ beklemek naif bir yakla┼č─▒m olur. Bunun m├╝mk├╝n olabilece─čini 16 ya┼č─▒nda bir ├žocuk bir seneyi a┼čk─▒n s├╝redir bize kan─▒tl─▒yor. Vegan olan ve ailesini vegan olmak i├žin te┼čvik ederek ba┼čar─▒ya ula┼čan Greta Thunberg iklim aktivisti t├╝m bireylere ilham kayna─č─▒ te┼čkil ediyor.

Kendi bah├žemizi temizlemedik├že ba┼čkalar─▒n─▒n bah├žesindeki karbon ayak izini ele┼čtiremeyiz. Kendimizi iklim ├╝zerindeki y─▒k─▒c─▒ al─▒┼čkanl─▒klar─▒m─▒zdan ar─▒nd─▒rmadan, bu konudan bihaber normal hayat─▒na devam eden insanlar─▒n de─či┼čmesine katk─▒da bulunamay─▒z. Tekstil al─▒┼čveri┼či yapmayarak, t├╝ketimimizi asgaride tutarak, ula┼č─▒mda bisikleti, treni tercih ederek, geri d├Ân├╝┼č├╝me kat─▒larak, m├╝mk├╝n oldu─ču kadar s─▒f─▒r at─▒kla ya┼čayarak, yerelden al─▒┼čveri┼č ederek karbon ayak izimizi azalt─▒rken vegan ya┼čam bi├žimini tercih etmeyi erteleyemeyiz. 

Bulundu─čumuz d├╝nyadaki t├╝rlerin dengeli birlikteli─či i├žinde var olmak d─▒┼č─▒nda ba┼čka bir ├žaremiz yok. T├╝rlerin tamam─▒n─▒n gelece─či ise bizim yapaca─č─▒m─▒z tercihlere ba─čl─▒. Bu tercihleri erteleyecek zaman kalmad─▒, y├Ânetimleri harekete ge├žirmek dipten gelen dalgayla olur, biz o dalgay─▒z ve tutarl─▒ olmak zorunday─▒z. 


Be─čendiniz mi? Arkada┼člar─▒n─▒zla Payla┼č─▒n!

0
8 Payla┼č─▒m
Bi├žim Se├ž
Anket
─░nsanlara fikirlerini sor!
Yaz─▒
Bildiklerini bizimle payla┼č!
Liste
Bir liste olu┼čtur!