─░klim Aktivistlerine A├ž─▒k ├ça─čr─▒


Dünyan─▒n sonunun sesini tarif etmek için fiyordlar─▒n yan─▒ndan geçen gemicinin sözleri en güzel tan─▒m─▒ sunuyor “f─▒┼č─▒rt─▒lar ve çatlama sesleri”. Buzullar─▒n erimesi s─▒ras─▒nda sessizlik içinde kulaklarda yank─▒lanan bu sesler masum gibi görünse de en az Brezilya’daki ya─čmur ormanlar─▒n─▒n alev almas─▒yla ortaya ç─▒kan çat─▒rt─▒lar kadar iç ac─▒t─▒c─▒.

Yerkürenin sularla kapl─▒ alan─▒ büyük mercan bariyeri ile beyaza, sular─▒n bulunmad─▒─č─▒ alan ise yanan ormanlarla birlikte siyaha dönüyor ve bu tezattan ┼čiirsel bir sonuç ç─▒kmas─▒n─▒ kimse beklemesin. Gelece─čimiz bu iki asal renk kadar net bir biçimde küresel iklim felaketinin gölgesinde soluyor.

Sizlerle birkaç rakam payla┼čmak isterim.

Hükümetler Aras─▒ ─░klim De─či┼čikli─či Paneli kat─▒l─▒mc─▒lar─▒ndan 100 bilim insan─▒n─▒n A─čustos 2019’da yapt─▒─č─▒ aç─▒klamada et tüketiminin bu h─▒zla devam etmesi durumunda 50 milyar ton karbonun 30-50 y─▒l aras─▒nda havaya kar─▒┼čaca─č─▒n─▒n öngörüldü─čü ifade edilmi┼č.Karbon yuta─č─▒ olarak nitelenen Amazon ormanlar─▒n─▒n dünyan─▒n oksijen ve temiz su ihtiyac─▒n─▒n %20’sini kar┼č─▒lad─▒─č─▒ bilinmekte. Ormanl─▒k alanlar─▒ tar─▒m, hayvanc─▒l─▒k ve madencili─če açaca─č─▒na söz vererek sürdürdü─čü ba┼čkanl─▒k kampanyas─▒ndan galip ç─▒kan Bolsonaro, ülkesindeki ya─čmur ormanlar─▒n─▒n kesim ve y─▒k─▒m─▒na geçit veren bir dizi kanunu ç─▒karm─▒┼č durumda. Son ya┼čanan orman yang─▒nlar─▒ ise geçti─čimiz sene ayn─▒ dönemde ya┼čan─▒lanlardan %83 daha fazla alan─▒n ormans─▒zla┼čmas─▒na neden olmu┼č durumda. Dünyan─▒n en büyük et ihracatç─▒s─▒ olan Brezilya’n─▒n s─▒n─▒rlar─▒ içinde yer alan Amazon ormanlar─▒ toplam Amazon ormanlar─▒n─▒n % 60’─▒n─▒ olu┼čturuyor ve devletin deste─čini arkas─▒na alan et ve maden endüstrisinin bu alanlar─▒ ormans─▒zla┼čt─▒rmas─▒ dünyan─▒n tamam─▒ için büyük bir felaket anlam─▒na geliyor. Çünkü Amazon içerisinde 40.000 a─čaç çe┼čidi, 2 bin ku┼č ve memeli hayvan çe┼čidi, 2 bin 200 bal─▒k çe┼čidi ile 13 bin çe┼čit omurgas─▒z hayvan çe┼čidi bulunuyor ve bu nedenle dünya üzerinde en fazla türe sahip olan orman. Bu fauna ve floran─▒n tahribi geri dönü┼čü olmayan bir çevre felaketi anlam─▒na gelmektedir. 

Dünyan─▒n et ve hayvan yemi ithalatç─▒lar─▒n─▒n bu arz─▒n sürmesine neden olan talepleri ve onlar─▒n mü┼čterisi konumundaki bireylerin de hayvansal ürünleri tüketme talepleri vas─▒tas─▒yla Amazon ormanlar─▒n─▒n yok olmas─▒nda büyük paylar─▒ var. 

Palm ya─č─▒ endüstrisinin ormans─▒zla┼čt─▒rd─▒─č─▒ Endonezya ve Malezya ya─čmur ormanlar─▒ yine benzer bir kaderle hem ormanlar─▒n sakinleri ba┼čta orangutanlar ve devam─▒nda binlerce canl─▒ ile birlikte yok olu┼ča sürükleniyorlar.

Denizlerde durum farkl─▒ de─čil, yo─čun plastik kullan─▒m─▒ ve ondan da önemli olarak endüstriyel bal─▒kç─▒l─▒k okyanuslardaki ya┼čam dengesini tehdit alt─▒nda b─▒rak─▒yor. Yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar Pasifik’teki büyük plastik çöp y─▒─č─▒n─▒n─▒n %46’s─▒n─▒n bal─▒k a─člar─▒ndan meydana geldi─čini ortaya ç─▒kard─▒. Di─čer yanda endüstriyel yöntemlerle yap─▒lan bal─▒kç─▒l─▒k s─▒ras─▒nda yakalanan bal─▒klar─▒n %20’si istenmeyen at─▒k oluyor ve bu da bir yandan bal─▒klar─▒n neslini tehlikeye atarken di─čer yanda deniz alt─▒ndaki ekolojik döngünün sa─čl─▒─č─▒n─▒ tehdit ediyor.

Ya┼čayan her yüz memeli hayvan─▒n 60 tanesi çiftlik hayvan─▒, 36’s─▒ insan ve sadece 4 tanesi yaban hayat─▒n─▒n bir parças─▒. Ya┼čayan kanatl─▒lar─▒n %70’ini ise insanlar için beslenen tavuklar olu┼čturuyor. ─░nsan nüfusu 7.7milyar ve ya┼čayan canl─▒ formlar─▒n─▒n sadece %0,1’ini olu┼čturuyor. Buna ra─čmen hayvan türlerinin %83’ünü ve bitkilerin %50’sinin neslini sona erdirmeyi ba┼čarm─▒┼č bir tür. 

Alt─▒nc─▒ büyük yok olu┼ča insan eylemlerinin neticesinde h─▒zla yakla┼čmakta oldu─čumuz tüm bilim insanlar─▒n─▒n s─▒kça dile getirdi─či bir konu; ancak bu insan eylemleri aras─▒nda diyetimizin bedelinin geçti─čimiz y─▒llarda ayn─▒ s─▒kl─▒kla dile getirilmedi─či de bir gerçek. Oysa çiftlik hayvanlar─▒n─▒n sera gaz─▒ sal─▒n─▒m─▒na etkisi tüm motorlu ta┼č─▒tlar─▒n sal─▒n─▒m─▒ndan %5 daha fazla (buna uçak, araba, ve her türden ta┼č─▒t dahil). Bununla birlikte son hükümetler aras─▒ iklim panelinde dile getirilen rakamlar bu bilgiyi do─črulad─▒. Sera gaz─▒ sal─▒n─▒m─▒n─▒n dörtte bir oran─▒nda sorumlusunun insanlar─▒n yemek al─▒┼čkanl─▒klar─▒ oldu─ču belirlendi. 184 ülkeden 15.000 bilim insan─▒ insanlar─▒n yeme al─▒┼čkanl─▒klar─▒n─▒ de─či┼čtirmeleri ve bitkisel beslenmeye geçmeleri gere─čini dile getirdi. 

─░nsanlar hayvansal ürün tüketmekten vazgeçerek karbon ayak izlerini yar─▒ yar─▒ya azaltabiliyorlar. ─░nsanlar konfor alanlar─▒ndan ç─▒kmad─▒kça, fedakarl─▒─ča kendi al─▒┼čkanl─▒klar─▒ndan ba┼člayarak giri┼čmedikçe, söylemlerini eylemleriyle desteklemedikçe politikalar üzerinde söz sahibi olmalar─▒n─▒ beklemek naif bir yakla┼č─▒m olur. Bunun mümkün olabilece─čini 16 ya┼č─▒nda bir çocuk bir seneyi a┼čk─▒n süredir bize kan─▒tl─▒yor. Vegan olan ve ailesini vegan olmak için te┼čvik ederek ba┼čar─▒ya ula┼čan Greta Thunberg iklim aktivisti tüm bireylere ilham kayna─č─▒ te┼čkil ediyor.

Kendi bahçemizi temizlemedikçe ba┼čkalar─▒n─▒n bahçesindeki karbon ayak izini ele┼čtiremeyiz. Kendimizi iklim üzerindeki y─▒k─▒c─▒ al─▒┼čkanl─▒klar─▒m─▒zdan ar─▒nd─▒rmadan, bu konudan bihaber normal hayat─▒na devam eden insanlar─▒n de─či┼čmesine katk─▒da bulunamay─▒z. Tekstil al─▒┼čveri┼či yapmayarak, tüketimimizi asgaride tutarak, ula┼č─▒mda bisikleti, treni tercih ederek, geri dönü┼čüme kat─▒larak, mümkün oldu─ču kadar s─▒f─▒r at─▒kla ya┼čayarak, yerelden al─▒┼čveri┼č ederek karbon ayak izimizi azalt─▒rken vegan ya┼čam biçimini tercih etmeyi erteleyemeyiz. 

Bulundu─čumuz dünyadaki türlerin dengeli birlikteli─či içinde var olmak d─▒┼č─▒nda ba┼čka bir çaremiz yok. Türlerin tamam─▒n─▒n gelece─či ise bizim yapaca─č─▒m─▒z tercihlere ba─čl─▒. Bu tercihleri erteleyecek zaman kalmad─▒, yönetimleri harekete geçirmek dipten gelen dalgayla olur, biz o dalgay─▒z ve tutarl─▒ olmak zorunday─▒z. 


Be─čendiniz mi? Arkada┼člar─▒n─▒zla Payla┼č─▒n!

1
8 Payla┼č─▒m, 1 Be─čeni
Bi├žim Se├ž
Anket
─░nsanlara fikirlerini sor!
Yaz─▒
Bildiklerini bizimle payla┼č!
Liste
Bir liste olu┼čtur!