─░pini Kopar─▒p Ka├žan Dana

ipini kopar─▒p ka├žan dana

Hayvan ├Âzg├╝rl├╝─č├╝ kavram─▒ toplu katliam d├Ânemlerinde tekrar tekrar tart─▒┼čmaya a├ž─▒l─▒yor. ─░nsanlar, ÔÇťipini koparan danan─▒nÔÇŁ taraf─▒nda oldu─čunu iddia ettikleri bu 4 g├╝nl├╝k hassasiyet d├Ânemi bitince t├╝rc├╝ hayatlar─▒na geri d├Ân├╝yor. ├ço─ču ise sadece hayvanlara ÔÇťac─▒makÔÇŁ ile yetinerek bu d├Ârt g├╝nl├╝k kanl─▒ bayram─▒ geride b─▒rak─▒yor. Pek ├žok hayvan haklar─▒ aktivisti ise kurban─▒n asl─▒nda dinde yeri olmad─▒─č─▒na dair insanlar─▒ ikna etmeye ├žal─▒┼č─▒yor. Bu y├Ântem bir denetim mekanizmas─▒ olan dinleri g├╝zelliyor ve dogmatik bak─▒┼č a├ž─▒s─▒n─▒ peki┼čtiriyor. ├ľzel olarak dinler, rit├╝eller ├╝zerine uzun bir yaz─▒ yazabilirdim ama b├Âyle bir g├╝nde t├╝rler aras─▒ e┼čitlik talebini hat─▒rlatan bir yaz─▒ yazmak en g├╝zeli olacakt─▒r.

Vegan olmak m├╝mk├╝n mertebe hayvan kullan─▒mlar─▒n─▒n tamam─▒n─▒ hayat─▒m─▒zdan ├ž─▒karmakt─▒r. Bunlar─▒n i├žerisinde beslenme, e─člence, deney, k─▒yafet ve akl─▒m─▒za gelmeyecek daha pek ├žok alanda s├╝ren t├╝m k├Âlelik bi├žimleri dahildir. Bunu yapmak ise basit pratiklerimizi de─či┼čtirmekle m├╝mk├╝nd├╝r ve kolayd─▒r.

Evet, bal da yemiyoruz.

Ancak veganl─▒k tek ba┼č─▒na ne bir diyet ne de bir t├╝ketim boykotudur. ─░nsan ve insan harici hayvanlar─▒n ├Âzg├╝rl├╝k m├╝cadelesinin asgari ┼čart─▒d─▒r. ─░nsanlar─▒n ├Âzg├╝rl├╝k m├╝cadelesinin de ┼čart─▒ olmas─▒n─▒ ise kiyerarki kavram─▒ ile a├ž─▒klamak m├╝mk├╝n. K─▒saca kendimiz ezilenken ezen olmaya devam etmeye kiyerarki deniyor.

Will Kymlicka, ge├žen sene bu zamanlarda ├ževrilen yaz─▒s─▒nda sol hareketlerin hayvan haklar─▒ hareketlerini g├Ârmedi─čini s├Âyl├╝yor. Bunun ise sadece insan harici hayvanlar─▒n e┼čitli─čine de─čil t├╝m e┼čitlik anlay─▒┼č─▒na zarar verdi─čine de─činiyor.

ÔÇťHayvan haklar─▒n─▒ g├╝ndeme ve dikkate almak, yaln─▒zca insanlar─▒n kimliklerini ve hayat tarzlar─▒n─▒ zora sokmaz; ayn─▒ zamanda sol politikan─▒n merkez├« yap─▒ta┼člar─▒ndan birini de zora sokar: h├╝manizmi.ÔÇŁ[1]

Y─▒llard─▒r kurulu bir ┼čekilde s├╝ren insan merkezli hak m├╝cadeleleri i├žin bu y├╝zle┼čme ciddi bir de─či┼čimi beraberinde getirecektir. H├╝manizmin y─▒k─▒lmas─▒na ve ekosistemin merkeze al─▒nd─▒─č─▒ bir hak m├╝cadelesi perspektifine acil ┼čekilde ihtiyac─▒m─▒z var. ─░nsan t├╝r├╝n├╝n y├╝zy─▒llard─▒r ya┼čad─▒─č─▒ b├╝y├╝k katliamlar, felaketler insanlar aras─▒ ayr─▒mc─▒l─▒─č─▒ odak noktas─▒na al─▒yor. Ancak her y─▒l 56 milyar kara hayvan─▒n─▒n ├Âld├╝r├╝ld├╝─č├╝ d├╝nyada ger├žek bir e┼čitlik m├╝cadelesinin olamayaca─č─▒ sizce de a├ž─▒k de─čil mi?

─░├žten i├že alaysanan, k├╝├ž├╝msenen, ÔÇť├ži├žek/b├Âcek i┼čleri bunlarÔÇŁ denen hayvan haklar─▒ hareketinin ger├žek politik ├Ânc├╝s├╝ veganlar olarak burada bir kap─▒ aralamak istiyoruz. ÔÇťHayvan haklar─▒n─▒ savunmak veganl─▒kt─▒rÔÇŁ dememizin as─▒l nedeni ┼čiddet faili konumundayken e┼čitli─či savunamayaca─č─▒m─▒zd─▒r. Ezen konumumuzu koruduk├ža, konfor alanlar─▒m─▒z─▒ terk etmedik├že ├želi┼čkilerle dolu bir ├Âzg├╝rl├╝k alg─▒m─▒z olmaya devam edecektir.

─░nsan t├╝r├╝n├╝n bu ├želi┼čkisini a┼čmas─▒ y─▒llard─▒r k├Âkle┼čmi┼č hak m├╝cadelesi perspektifini c├╝retk├ór bir de─či┼čime u─čratacakt─▒r. Neoliberal, patriyarkal, ─▒rk├ž─▒, heteroseksist d├╝nya ile m├╝cadele ederken odak noktas─▒ insan olan hak savunucular─▒ olarak bizlerin e┼čitlik anlay─▒┼č─▒m─▒z─▒ sarsmam─▒z, silkelememiz gerekiyor.

─░nsanca ya┼čamak isterken, insan onuruna yak─▒┼č─▒r bir muamele isterken, ayn─▒ zamanda hayvanlar─▒n insanca katledilmesini istiyoruz. Bu ne b├╝y├╝k ├želi┼čki? Y─▒llard─▒r savundu─čumuz; insanl─▒k onuru, insanca muamele sizce ├Âld├╝rmekle, sistematik olarak s├Âm├╝rmekle nas─▒l yan yana gelebilir?

Oysa hayvanlar─▒ k├Âlele┼čtirmeden ya┼čamak m├╝mk├╝n.  Politik bir tutar ar─▒yorsak b├╝t├╝nle┼čik ├Âzg├╝rl├╝k ve e┼čitlik m├╝cadelesine y├╝z├╝m├╝z├╝ d├Ânmeliyiz.

Bu m├╝cadeleye dahil olmak i├žin vegan olmal─▒y─▒z. Vegan olmak ise hayvan haklar─▒n─▒ savunman─▒n sadece ba┼člang─▒c─▒d─▒r. Y├╝zy─▒llard─▒r mal, k├Âle olarak g├Âr├╝len hayvanlar─▒n ├Âzg├╝rl├╝─č├╝n├╝ sa─člamak ciddi bir m├╝cadele gerektiriyor. M├╝cadele i├žin senin de bizimle olman gerekiyor.

Kurban d├Âneminde a├ž─▒─ča ├ž─▒kan bu bariz ├žat─▒┼čma asl─▒nda hayat─▒m─▒z─▒n en temel ├želi┼čkilerinden biri ile bizi y├╝zle┼čtiriyor. Hissedebilen, duyarl─▒ bir varl─▒─č─▒ ihtiyac─▒m─▒z olmad─▒─č─▒ halde s├Âm├╝rmek, kullanmak, mal olarak al─▒p satmak, yemek bu hassasiyet d├Ânemlerinde ÔÇťtiksindiriciÔÇŁ gelebiliyor. ─░┼čte bu tiksinme duygusu as─▒l ÔÇťnormalÔÇŁ olan.

┼×unu unutmayal─▒m ki bu d├╝nyan─▒n ilk k├Âleleri olan hayvanlar─▒ ├Âzg├╝r ve e┼čit g├Ârmedik├že k├Âlelik tam manas─▒yla asla bitmeyecektir. ├ťstelik mal stat├╝s├╝nde g├Âr├╝len hayvanlar burjuva hukukunda bile haklar─▒n─▒ kazanabilmi┼č de─čiller. M├╝cadelenin ├Âznesinin i├žinde yer alamad─▒─č─▒ bu direni┼čte e┼čitlik ve ├Âzg├╝rl├╝k hareketlerinin hayvan haklar─▒ hareketini g├Ârmesi daha da ├Ânem kazan─▒yor.

Vegan hareket sahici bir hareket olarak b├╝y├╝yor ve e┼čitlik kavram─▒n─▒ d├Ân├╝┼čt├╝r├╝yor. Bu d├Ân├╝┼č├╝me kay─▒ts─▒z kalan hareketler ge├žmi┼čin tozlar─▒n─▒ yutarken harekete ge├ženler direni┼če ivme kazand─▒r─▒yor.

Radikal e┼čitsizliklerin ├ža─č─▒nda ÔÇťradikalÔÇŁ bir ┼čekilde e┼čitli─či savunmak sorumlulu─čumuzdur. ├ľl├╝m├╝n kar┼č─▒s─▒nda ya┼čam─▒n, kapitalizm kar┼č─▒s─▒nda i┼č├ži s─▒n─▒f─▒n─▒n, patriyarkal d├╝nyan─▒n kar┼č─▒s─▒nda cinsiyet e┼čitli─činin ve t├╝rc├╝l├╝─č├╝n kar┼č─▒s─▒nda ipini kopar─▒p ka├žan danan─▒n taraf─▒ndaysak haydi hemen, ┼čimdi vegan olal─▒m!

Kaynaklar:

  1. veganoluyorum.com
  2. https://www.youtube.com/channel/UC5NE3v0UwRAI1h4zqDsUfhA

Dipnot:

[1] ─░nsan ├╝st├╝nl├╝k├ž├╝l├╝─č├╝: hayvan haklar─▒ aktivistleri neden hala solun kimsesizleri https://www.birikimdergisi.com/guncel/9620/insan-ustunlukculugu-hayvan-haklari-aktivistleri-neden-hala-solun-kimsesizleri

Al─▒nt─▒: www.sendika63.org

─░lgili Makaleler

Yan─▒tlar