Laika: Uzayda K├╝├ž├╝k, Yaln─▒z Bir D├╝nyal─▒

Laika uzayda k├╝├ž├╝k yaln─▒z bir k├Âpek

     1950’ler Rusya’s─▒nday─▒z. Moskova’n─▒n so─čuk sokaklar─▒nda, bir köpek yaln─▒z ba┼č─▒na dola┼č─▒yor. Muhtemelen karn─▒ aç, muhtemelen susuz, ve kesinlikle ü┼čüyor. Sonra yan─▒na birkaç adam geliyor; köpe─či biraz inceliyorlar, ve “olur” diyorlar. Köpe─či bir kafese koyuyorlar ve yeni hayat─▒na ba┼člayaca─č─▒ laboratuvara götürüyorlar. Köpek tabi ki uzay ara┼čt─▒rmalar─▒nda bir denek olarak kullan─▒laca─č─▒n─▒, ya da onu bekleyen günlerin ne kadar ac─▒ verici olaca─č─▒n─▒ bilmiyor. 

     O dönemde Sovyetler Birli─či, uzaya gönderdikleri ve yörüngeye oturan ilk roketin(Sputnik) toplad─▒─č─▒ büyük ilgiden sonra, bir sonraki a┼čamaya geçmek için hiç vakit kaybetmiyor. Bir sonraki a┼čama; uzaya, yörüngede dönecek bir canl─▒ göndermek.

     Sputnik 2, yani uzaya bir canl─▒ götürecek olan roket için çal─▒┼čmalara zaten ba┼članm─▒┼čt─▒. ┼×imdi uzaya gidecek olan canl─▒lar üzerinde çal─▒┼čmalara ba┼članacakt─▒. Sokaktan yeni ald─▒klar─▒ köpe─če Laika ad─▒ verildi, ve di─čer 2 köpekle birlikte e─čitilmeye ba┼čland─▒. Bu e─čitimler, s─▒radan köpek e─čitimleri de─čildi tabi ki. Basit komutlar─▒ k─▒sa zamanda ö─črendikten sonra, bu göreve uygun hale getirilmeleri için çok yo─čun bir e─čitime tabi tutulacaklard─▒. Bu 3 köpek, yani Laika, Albina ve Mushka, art─▒k s─▒radan sokak köpekleri de─čillerdi.

     Uzaya gönderilecekleri rokette köpeklere ayr─▒lan alan çok küçüktü. Onlar─▒ bu oldukça dar alanda sakin kalmaya al─▒┼čt─▒rmak için haftalarca, git gide küçülen kafeslerde tuttular. En sonunda, art─▒k neredeyse kendi boyutlar─▒nda olan bir kafesin içinde, haftalarca bekletildiler.

     Köpekler art─▒k daha önce d─▒┼čar─▒da bulunduklar─▒n─▒, hatta “d─▒┼čar─▒” diye bir ┼čeyin var oldu─čunu dahi unutunca, bu e─čitim tamamlanm─▒┼čt─▒. S─▒radaki e─čitim ses ile ilgiliydi. Köpekleri uzaya gönderecek olan roket çok gürültülüydü, ve köpeklerin bu gürültüye al─▒┼čmalar─▒ gerekiyordu. Onlar─▒ kafeslere kapat─▒p günlerce roket gürültüsü dinlettiler. Köpeklerin ç─▒rp─▒nmas─▒, ç─▒─čl─▒klar atmas─▒ ya da a─člamas─▒ kimsenin umurunda de─čildi. Bu a┼čama da tamamlan─▒nca, s─▒ra köpeklerin fiziksel özellikleriyle oynamaya geldi. Farkl─▒ ameliyatlar geçirdiler. Sonra, birden i┼člemleri h─▒zland─▒rma karar─▒ ald─▒lar. Sputnik 2’nin özel bir güne yeti┼čtirilmesi gerekiyordu. Bilim adamlar─▒, çözümü roketi sadele┼čtirmekte buldular. Görüyorsunuz ya, orijinal planda uzaya gönderilecek olan köpe─čin geri dönü┼čü de planlanm─▒┼čt─▒. Fakat süre k─▒s─▒tlan─▒nca, geri dönü┼č iptal edildi. Art─▒k bu, tek yönlü bir yolculuk olacakt─▒.  Bilim adamlar─▒ndan biri “Bilinen birçok roket teknolojisi ç─▒kart─▒lm─▒┼čt─▒. Bu 2. roket, ön tasar─▒m, ya da herhangi bir tasar─▒mdan yoksun haz─▒rlanm─▒┼čt─▒” dedi.

     Uzaya göndermek için, e─čitimlerinde gösterdi─či ba┼čar─▒ ve itaatten dolay─▒ Laika’y─▒ seçtiler. Çal─▒┼čanlar Laika’y─▒ seviyordu. Geri dönü┼čü iptal edilince üzülmü┼člerdi. Ona Laika ismi verilmeden önce birçok isim takm─▒┼člard─▒. Bunlardan biri, küçük limon anlam─▒na gelen Limonchik’di. Laika’n─▒n e─čitmenlerinden biri, Laika’y─▒ f─▒rlatma gününden 1 gün önce kendi evine götürdü. “Onun için güzel bir ┼čey yapmak istedim. Çok az zaman─▒ kalm─▒┼čt─▒”. Laika gitti─či evdeki çocuklarla vakit geçirdi, oyunlar oynad─▒. Sabaha kar┼č─▒ bu mutluluktan kopar─▒lacakt─▒.

     Haz─▒rl─▒klar tamamland─▒, Laika kapsüle yerle┼čtirildi, sadece oturup kalkmas─▒na izin verilecek ┼čekilde zincirlendi, ama f─▒rlat─▒lmad─▒. Birkaç ar─▒za ortaya ç─▒kt─▒ ve onlar─▒n onar─▒lmas─▒ neredeyse 3 gün ald─▒. Laika o so─čuk kapsülde 3 gün boyunca f─▒rlat─▒lmay─▒ bekledi.

     F─▒rlatma günü gelmi┼čti. Herkes çok heyecanl─▒, Laika bir o kadar da korkuluydu. Yemeye e─čitildi─či jel mama ile birlikte, ─▒s─▒nmay─▒ engellemek için bir fan, kapsüle yerle┼čtirildi. Vücuduna ba─članan kablolar arac─▒l─▒─č─▒ ile nabz─▒n─▒ görebiliyorlard─▒.

     F─▒rlatma gerçekle┼čti. Motor gürültüsü, sars─▒nt─▒, ve ─▒s─▒nma. Laika, bu koca dünyada bir tane köpekti sadece. ┼×u an ya┼čad─▒klar─▒n─▒ anlamas─▒ imkans─▒zd─▒. Korkuyordu; git gide s─▒cakl─▒yordu; kalbi olmas─▒ gerekenin 4 kat─▒ h─▒zla at─▒yordu. Sonras─▒nda i┼čler biraz kar─▒┼č─▒yor. Yap─▒lan ilk aç─▒klamada Laika’n─▒n yörüngede 1 hafta hayatta kald─▒─č─▒, sonra planland─▒─č─▒ ┼čekilde öldü─čü söylenmi┼čti. Y─▒llar geçtikçe yap─▒lan aç─▒klamalarda farkl─▒ iddialar var. Bir aç─▒klamada; bilinçli olarak zehirlenen yemekle 1 hafta sonra ac─▒s─▒z olarak öldü─čü söylenmi┼čti. Sonralar─▒ yap─▒lan ba┼čka bir aç─▒klamada; 1 hafta yörüngede döndükten sonra oksijensizlikten öldü─čü söylenmi┼čti. Fakat 46 y─▒l sonra gerçek, sonunda ortaya ç─▒km─▒┼čt─▒. Laika uzaya gönderilirken, so─čutma sistemlerinde ar─▒za ç─▒km─▒┼čt─▒. Kapsül ─▒s─▒s─▒n─▒n 40 dereceyi geçti─či söyleniyor. Laika da bu yüksek s─▒cakl─▒ktan ve girdi─či stresten dolay─▒, f─▒rlat─▒l─▒┼č─▒ndan yakla┼č─▒k 6 saat sonra ölmü┼čtü.

     Laika’n─▒n ölü bedeninin içinde bulundu─ču roket, dünyan─▒n etraf─▒nda 2.570 kez döndükten sonra atmosfere girip yanarak yok olmu┼čtu. Laika’n─▒n ölü bedeni, 5 ay boyunca etraf─▒m─▒zda dönmü┼čtü. 5 ay boyunca hayal k─▒r─▒kl─▒─č─▒ ile bakt─▒ bize yukar─▒dan.

     Bilimadamlar─▒ndan biri, “Zaman geçtikçe daha çok üzülüyorum” demi┼č. “Yapmamal─▒yd─▒k. Görevden, bir köpe─čin ölümünü me┼črula┼čt─▒racak kadar bilgi edinemedik.” Bu görev bilimsel olmaktan çok, sembolikti. 

Baz─▒ kaynaklara göre Sovyetler Birli─či 1951 ile 1966 y─▒llar─▒ aras─▒nda uzaya 71 kez köpek gönderdi. Bu 71 uçu┼čun 70’inde, köpeklerin hayatta kalma ve dünyaya dönme ihtimalleri vard─▒. 70 köpekten 16’s─▒ öldü. 71. uçu┼č ise Laika’n─▒n uçu┼čuydu. Geri dönü┼č ihtimali yoktu. Geri dönmesi için hiçbir ┼čey yap─▒lmam─▒┼čt─▒ ki. Laika, küçük bir kutunun içinde ölmek için gönderilmi┼čti, öldü.

─░lgili Makaleler

Neden ve Nas─▒l Vegan Oldum?

“Bu uyan─▒┼č ├žok sanc─▒l─▒ oluyor ama inan─▒n bir daha g├Âzlerinizi kapatmak istemiyorsunuz. T├╝m bu zul├╝mlerin kar┼č─▒s─▒nda olmak, ya┼čam─▒ savunmak, ├╝├ž be┼č ki┼činin sizi yolunuzdan d├Ând├╝rmesine yeterli olmuyor.”

Palm Ya─č─▒ Nedir? Nas─▒l ├ťretilir? Neden Vegan De─čildir? Hayvanlara Ne Gibi Zararlar Verir ve Neden T├╝ketilmemelidir? ─░┼čte Palm Ya─č─▒ Sekt├Âr├╝ Ger├žekleri

Bilimsel ad─▒ 'Elaeis guineensis' olan ve bu palmiye a─čac─▒n─▒n meyvelerinden üretilen palmiye ya─č─▒, dayan─▒kl─▒, ucuz ve kolay ula┼č─▒l─▒r olmas─▒ nedeniyle günümüzün en çok kullan─▒lan bitkisel…

Yan─▒tlar