Neden ve Nas覺l Vegan Oldum?

"Bu uyan覺 癟ok sanc覺l覺 oluyor ama inan覺n bir daha g繹zlerinizi kapatmak istemiyorsunuz. T羹m bu zul羹mlerin kar覺s覺nda olmak, yaam覺 savunmak, 羹癟 be kiinin sizi yolunuzdan d繹nd羹rmesine yeterli olmuyor."


Her ey lise 11. S覺n覺fta, Twitter’da severek takip ettiim bir hesab覺n, Veganizm üzerine payla覺mlar覺n覺 görmemle balad覺 diyebilirim. O zamana kadar veganizmin ne olduu hakk覺nda hiçbir fikrim yoktu. Daha sonra arat覺rmalar, okumalar yaparak bunun üzerine düünmeye balad覺m. 襤lk düündüüm ey ise –ya da bahanem- “Ama süt, peynir bile yiyemeyeceksem, ne yiyebilirim ki?” olmutu. Çok garip geliyor imdi bu düüncem. Çünkü u an çeit çeit yemek yapabiliyor, –evet, vegan olmaya karar vermemden sonra, mutfak ilerinde de ustalat覺m diyebilirim- hatta “bugün ne yiyeceime karar veremiyorum” diye söylenirken buluyorum kendimi. Öyle büyük bir kand覺rmacan覺n içindeyiz ki, hayvansal ürün d覺覺nda, yemek olmad覺覺n覺 düünüyoruz. “Ee ne yiyeceiz öyleyse?” diye, soru bile soruyoruz. Bakliyatlar, tah覺llar, meyveler-sebzeler bunlar覺n hepsi yemek olmaktan ç覺k覺yor, sadece “at覺t覺rmal覺k” olarak görüyoruz. Bunlar覺 böyle detayl覺ca düünmeye balamamdan sonra, yaad覺覺m o uyan覺覺 burada birkaç kelimeyle anlatabilirim belki ama o ak覺nl覺覺m覺 yeterince anlatamam. Hâlâ bu ekilde düünen o kadar çok insan var ki.. Gidip u an veganlar覺n payla覺mlar覺n覺n alt覺na baksan覺z, naveganlar覺n birçounun “Ne yiyeceiz, aç m覺 kalal覺m!” gibi eyler yazd覺覺n覺 görebilirsiniz. Bu derin bir uyku hali. O nedenle art覺k uyanmal覺 ve bunu fark etmeliyiz.

Son s覺n覺fa geçtiimde, vejetaryen olmaya karar vermitim. S覺n覺ftakiler bunu duyduunda en çok unlar覺 sormulard覺: “Köfte yemeyecek misin yani?”, “Nas覺l ya, lahmacunda m覺 yemeyeceksin?”, “Bal覺k yersin herhalde?” Ben hay覺r dedikçe, suratlar覺ndaki o dehet ifadeyi san覺r覺m uzun bir süre daha unutamayaca覺m. Bal覺覺n bir sebze olmad覺覺n覺 m覺 anlatmal覺yd覺m, yoksa hayvanlar覺n nas覺l kay覺p göndergeye dönütüklerini mi… Bilemiyordum ama “Açl覺ktan ölürsün” tarz覺 alayc覺 cümlelerin kar覺s覺nda, akl覺ma ilk gelen ey tecavüz ask覺lar覺 olmutu. Bunlar hakk覺nda konuurken, ön s覺ralardan bir ses yükseldi “Ona tohumlama deniyor, yap覺lmak zorunda!” Öylece birkaç saniye kalm覺t覺m. “Bunun sana yap覺ld覺覺n覺 hayal et, houna gider miydi?” demitim. Ama o, bunu hiç düünmeden omuz silkip, benzer eyler söylemeye devam etmiti. O gün eve dönü yolunda “Belki de ben abart覺yorum” dediimi hat覺rl覺yorum. 襤çten içe hayvanlar覺n tüm bunlar覺 hak etmediklerini hissetsemde, ald覺覺m tepkiler beni böyle düünmeye itmiti. Bu tepkiler kar覺s覺nda yaln覺z olmam ise hayli can s覺k覺c覺 bir durumdu.

Vejetaryen olduumu bildikleri halde, evdekilerin yemeklere et sular覺 katmalar覺, eve sürekli et ve et ürünleri almalar覺 gerçekten beni çileden ç覺kart覺yordu. O zamanlar yemek yapma konusunda o kadar kötüydüm ki, yapt覺覺m makarnalar覺n lastik k覺vam覺 almas覺, yemeklerin dibini tutturmam, sürekli k覺zartma yememden dolay覺 cilt problemlerimin olmas覺.. tam bir kâbustu.

Üniversiteye haz覺rland覺覺m o dönem, inan覺lmaz stres alt覺ndayd覺m. Okul dersleri ve s覺navlar覺 bir yana, bir de üniversite s覺nav覺 için çal覺maktan en ufac覺k bir zaman bulam覺yordum. S覺nav覺 kazanamazsam hayat覺m覺n sonu olur, gibi saçma sapan düüncelerimin olmas覺 ise ayr覺 bir yüktü. Küçüklüümden beri ne zaman stres yapsam birkaç saç telim beyazlar veya saçlar覺mda dökülmeler olurdu. O dönemde de bunu ya覺yordum. Evde yemek yapmak zor geldii, insanlarla tart覺maktan yorulduum ve arkadalar覺mla bir yere gittiimde yiyecek pek bir ey bulamad覺覺m için vejetaryen olman覺n “bu nedenlerle zor” olduunu düünürken, bir bahanem daha eklenmiti; stres. Üstelik bu çok geçerli bir neden olmutu benim için. Çünkü tekrar et ve et ürünleri yemeye balam覺t覺m. Saçlar覺m覺n dökülmesini, beyazlamas覺n覺 vejetaryen olmama, yani et yemiyor olmama balam覺t覺m. Arkada覺m覺n “Saçmalama” dediini hat覺rl覺yorum. Ama saçmal覺yordum ite. Çünkü eve gidince yemeimin haz覺r olmas覺, d覺ar覺da haz覺r bir eyler yiyebilmek, tepki görmemek, tüm bunlar hayvanlara edilen eziyetten daha önemli olmal覺yd覺 ki, haz覺rc覺l覺覺 seçmitim. Eer eskisi gibi olursam, hayvanlara yap覺lanlar覺 düünmezsem, bu düzene ayak uydurursam her ey yolunda olacak san覺yordum.

Tekrar eski al覺kanl覺klar覺ma, düzenime geri dönmütüm. Ancak kendimi eskisine göre ne çok daha sal覺kl覺 buldum, ne de çok daha sal覺ks覺z. Saçlar覺m yine dökülüyordu. Kendimi çok bitkin hissediyordum. Ruh halim çok kötüydü. Ve bu durum aylarca böyle sürmütü. Ta ki, üniversite s覺nav覺na kadar. S覺navdan birkaç ay sonra, daha mutlu ve neeliydim tahmin edersiniz ki. Yüklerimden kurtulmu, daha güzel eyler düünürken bulmutum kendimi. S覺navda istediim puan覺 yapamad覺覺m için, tekrar üniversite s覺nav覺na haz覺rlanmaya karar vermitim. O s覺ra yine ayn覺 stres ve yine ayn覺 eyleri yaamaya balam覺t覺m. Arkada覺ma bir gün dönüp öyle dediimi hat覺rl覺yorum, “Keke vejetaryenliimi sürdürseydim.”

2. defa s覺nava haz覺rlan覺rken, zaman kayb覺 olarak görmediim tek bir ey vard覺, o da bol bol arat覺rmak, okumak ve sorgulamakt覺. Birkaç hafta sonra tekrar vejetaryen beslenmeye balam覺t覺m. Ancak, vejetaryen olmam覺n hayvanlara hiçbir faydas覺n覺n olmad覺覺n覺 örenince, yava yava hayvansal ürünleri taba覺mdan ç覺karmaya balad覺m.

Peki neden vegan oldum? Çünkü vejetaryen beslenerek, hiçbir hayvan覺 kurtar覺yor olmuyordum. Benim için sal覺k ve çevre konular覺 daha sonra geliyor diyebilirim. Öncelik hayvanlar. Onlar覺n yaam haklar覺. Zaten veganizmin odak noktas覺 budur; hayvanlard覺r.

Vejetaryen olarak, hayvanlar覺n etinden faydalanm覺yor olabilirdim ama bu onlar覺 ne yaat覺yordu, ne de sömürülmekten kurtar覺yordu. Süt ve süt ürünleri almak için para ödediim her an, yumurta ald覺覺m her an, hayvanlar覺n diiliini sömüren bu sisteme destek oluyordum.

Bir yavrunun içmesi gereken sütü, ben içiyordum. Bu hakka nereden sahip oluyordum? En üstün canl覺 olduum düüncesinden mi? Hayvanlar üzerinde hak iddia etmemden dolay覺 m覺? Aç gözlülük mü? Bu düzen böyle iledii için mi? Hangi gerekçem beni hakl覺 gösterebilir?

Bir hayvan覺n beden ç覺kt覺lar覺yla omlet yap覺yoruz. Üstelik erkek civcivleri diri diri k覺yma makinelerine at覺p, çöp poetlerinde boarak öldüren bu sektöre para ödeyip, üstüne "Hayvanlar覺 seviyorum, yaamalar覺n覺 istiyorum" demek ne kadar tutarl覺 bir davran覺 olabilir ki?

Bu yaz覺ma denk gelen vejetaryenler, belki bu düüncelerimi sald覺rganca bulabilirler. Ancak söylemeliyim ki, niyet ne kadar iyi olursa olsun, bu iyi niyetin hayvanlara faydas覺 ne yaz覺k ki yok. Dii hayvanlar iki kat daha fazla sömürülüyorken, taba覺m覺zdan eksik etmediimiz bir peynirin, barda覺m覺zdan eksik etmediimiz bir sütün onlar için ne demek olduunu anlamam覺z gerek. Diiliklerinden faydalan覺lan, y覺llarca sömürülen ve art覺k dayanacak gücü kalmayan bu hayvanlar覺n da sonu ölüm oluyor.

(Bu konuya dair kitap önerisi: Peynir Tuza覺 – Dr. NEAL D. BARNARD)

Fark ettiim bu tutars覺z davran覺lar覺mdan sonra vegan oldum. Hiçbir hayvan覺 sömürmüyor, zulme uramalar覺na neden olmuyorum. 1 y覺ld覺r vegan覺m ve bunun bana verdii iç huzur ve mutluluk o kadar güzel ki. Tek pimanl覺覺m vegan olmak için uzun bir süre beklemi olmam olabilir..

Vegan olman覺n en zor k覺sm覺 ise, hiç arat覺rmadan, önyarg覺lar覺yla sald覺ran insanlarla uramak ne yaz覺k ki. Bu insanlar bazen kar覺n覺za doktor kimliiyle ç覺k覺yor, bazen tan覺nm覺 biri olarak, bazen ailenizden biri, bazen akrabalar覺n覺zdan, bazen de arkadalar覺n覺zdan biri olarak… Hepsi size parma覺n覺 sallayarak, üzerine hiç düünmedikleri, arat覺rmad覺klar覺, sorgulamad覺klar覺 konular hakk覺nda "c覺k c覺k"lamaya bal覺yorlar. Bilimin ortaya koyduu yeni arat覺rmalardan uzak, sadece ordan burdan duyduklar覺yla hareket eden çok kii var. Asl覺nda tüm bu a覺r覺 kar覺tl覺覺n sebebi, al覺t覺klar覺 düzenin bozulmas覺n覺 istememelerinden. T覺pk覺 bir zamanlar benim de istemediim gibi. Bu uyan覺 çok sanc覺l覺 oluyor, ama inan覺n birdaha gözlerinizi kapatmak istemiyorsunuz. Tüm bu zulümlerin kar覺s覺nda olmak, yaam覺 savunmak, üç be kiinin sizi yolunuzdan döndürmesine yeterli olmuyor. Buraya, Gary Smith'in çok sevdiim bir sözünü eklemek istiyorum:

"150 y覺l önce köleliin biteceini savunsayd覺n saçmalad覺覺n覺 söylerlerdi. 100 y覺l önce kad覺nlar覺n oy verme hakk覺n覺n olduunu söylediinde sana gülerlerdi. 50 y覺l önce afrika kökenli amerikal覺lar覺n kanunlar önünde eit haklara sahip olmas覺 fikrine itiraz ederlerdi. 25 y覺l önce ecinsel haklar覺n覺 savunduunda sana sap覺k derlerdi. bugün de hayvan köleliinin sona ereceini iddia ettiimizde bize gülüyorlar ama bir gün gülemeyecekler."

Size gülüp geçen, alay eden, hakaret eden, saçmalad覺覺n覺z覺 söyleyen her kim olursa, lütfen siz de bu sözü hat覺rlay覺n. Az覺nl覺klar覺n hak aray覺覺 kolay olmuyor. Çounluk kar覺s覺nda sesimizi duyurmam覺z zor. Anlamak istemeyene bir eyler anlatmaya çal覺mak zor. Deiim için mücadele etmek zor. Ama bize ihtiyaç duyan hayvanlar覺n sesi olmak zorunday覺z. Hayvanlar için hak ve adalet talep etmek zorunday覺z.

襤nsanlar覺n büyük bir k覺sm覺 ayr覺cal覺kl覺 konumundan türlü ekilde size ve verdiiniz bu özgürlük mücadelesine ta atabiliyor. Onlara öretilmi ve dayat覺lm覺 eyleri kendi düünceleri ve fikirleri olduunu sanarak, tüm bu zulümleri onaylay覺p, destekleyebiliyorlar. "Ama"lar覺 hiç bitmedikleri gibi, bu düzenin büyüsüne de kap覺l覺p gidebiliyorlar. Uyanmay覺 seçmi her insan覺 o ta buluyor. Yaral覺yor. Zaman zaman kendimi çok yaralanm覺 bulduum oldu. Yaln覺z hissettiim. Çaresiz ve umutsuz hissettiim çok an oldu. Ama her eye ramen, yaam hakk覺n覺 savunmak, bize ihtiyac覺 olan hayvanlar覺n sesi olabilmek, bu mücadelenin bir parças覺 olmak hayat覺mda yapt覺覺m en iyi ey!

Hayvanlar için bu dünya kocaman bir cehennem. Al覺n覺p, sat覺lan deersiz bir eya olarak görülüyorlar. Diri diri tüylerini yolup, onlardan size rahat uyuyabilin(!) diye, yast覺k yap覺yorlar. Yüzünüz, gözünüz güzellesin(!) diye, binbir türlü kimyasala maruz kal覺p, üzerlerinde deney yap覺yorlar. Soslay覺p, süsleyerek taba覺n覺za koyuyorlar. Tüm bunlar ve daha fazlas覺 olurken, reklamlarda size mutlu hayvanlar resmediliyor. Hayvanlar balar覺na gelen bu korkunç zulümler sonucunda nas覺l mutlu olabilirler? Bunu talep ettikçe daha fazla zulmü onaylam覺 olmuyor muyuz? Baka bir yol mümkünken, neden illa öldürmek zorunday覺z?

Tüm bunlar覺 sorgulamal覺, üzerine kafa yormal覺y覺z ve al覺kanl覺klar覺m覺z覺n hangi yaamlara, ne ekilde dokunduunu düünmeliyiz. Hayvanlar ile aram覺zdaki o kay覺p ba覺 yeniden bulmal覺y覺z.

Daha çok bilgilenmeli, okumal覺, arat覺rmal覺y覺z. Önyarg覺lar覺m覺z覺 ve bahanelerimizi ortadan kald覺rmal覺, gerçei olduu gibi görmeliyiz.

Kendinize unu sorun: Hayvanlar覺n içinde bulunduklar覺 bu korkunç, iki yüzlü düzenin parças覺 olmaya devam etmek istiyor muyum? Hayvanlar覺n yerinde olsayd覺m, yaamam için birilerinin ses ç覺karmas覺n覺 ister miydim?


Beendiniz mi? Arkadalar覺n覺zla Payla覺n!

2
4 Payla覺m, 2 Beeni

0 Yorum

Bi癟im Se癟
Anket
襤nsanlara fikirlerini sor!
Yaz覺
Bildiklerini bizimle payla!
Liste
Bir liste olutur!