Vah┼či Ya┼čamda Sosyal Mesafe

vah┼či ya┼čamda sosyal mesafe

Sosyal mesafe vah┼či ya┼čamda yeni bir kavram de─čildir, ├ž├╝nk├╝ bir├žok t├╝r hastalanmaktan ka├ž─▒nmak i├žin bu t├╝r ├Ânlemlere ba┼čvurur.

Evcil hayvanlar─▒n─▒z nas─▒l mutluluk, ├Âfke ve sald─▒rganl─▒k gibi hisler g├Âsteriyorsa, filler, balinalar ve kurtlar gibi vah┼či hayvanlar da bu duygu ve hisleri ya┼č─▒yor. ├ľd├╝ll├╝ ├ževre yazar─▒ Carl Safina ÔÇťBeyond Words: How Animals Think and FeelÔÇŁ adl─▒ kitab─▒nda, hayvanlarda bilincin kabul edilmesinin neden ├Ânemli oldu─čunu ortaya koyuyor. Carl Safina, hayvanlar─▒n da insanlar gibi empati kurabildi─či ve bu duygulara sahip oldu─čunu ifade ediyor. ├ľfke n├Âbeti ge├žiyor, sevin├žle oynuyor ve felaketleri bile hissedebiliyorlar. ─░nsanlar─▒n ├žok ├Ân├╝nde olduklar─▒ ba┼čka alanlar da var. ├ľrne─čin, korkun├ž koronavir├╝s pandemisinin yay─▒lmas─▒n─▒ yava┼člatmak i├žin ┼ču anda d├╝nyan─▒n bir├žok ├╝lkesinde uygulanmakta olan sosyal mesafeyi ele alal─▒m.

Peki vah┼či ya┼čamda sosyal mesafe nas─▒l oluyor?

Hayvanlar da hastalanmamak i├žin bu t├╝r ├Ânlemlere ba┼čvuruyor. National Geographic taraf─▒ndan yay─▒nlanan bir rapor, ├že┼čitli t├╝rlerin, bir patojen ile enfekte olmalar─▒ durumunda topluluklar─▒ndaki ├╝yeleri s─▒n─▒r d─▒┼č─▒ etmeleri nedeniyle sosyal mesafenin do─čal d├╝nyada yeni bir kavram olmad─▒─č─▒n─▒ iddia ediyor. ┼×empanzeler ve bal ar─▒lar─▒ gibi vah┼či hayvanlar asl─▒nda hastal─▒klar─▒n yay─▒lmas─▒n─▒ ├Ânlemek i├žin kat─▒ ├Ânlemler uyguluyor. Uzmanla┼čm─▒┼č duyularla, baz─▒ hastal─▒klar─▒ – bazen g├Âr├╝n├╝r semptomlar ortaya ├ž─▒kmadan ├Ânce – tespit edebilir ve hastalanmamak i├žin davran─▒┼člar─▒n─▒ de─či┼čtirebilirler. Bu hayvanlar, hasta ├╝yeleri yok etmek s├Âz konusu oldu─čunda olduk├ža ac─▒mas─▒z olabilirler. ─░ngiltere merkezli primatolog Jane Goodall, Tanzanya’n─▒n Gombe ├çay─▒ Milli Park─▒’nda McGregor ad─▒nda ├žocuk felcine yakalanm─▒┼č bir ┼čempanzenin di─čer ┼čempanzeler taraf─▒ndan kovuldu─čunu g├Âzlemlemi┼čtir.

Okyanus hayvanlar─▒ da ├ževrelerindeki sosyal mesafe kurallar─▒na uygun hareket eder. ├ç─▒k─▒nt─▒l─▒ y├╝zge├žleri olan b├╝y├╝k bir disk ┼čekilli bal─▒k olan okyanus g├╝ne┼č bal─▒─č─▒, 4.000 pounddan daha a─č─▒r olup denizdeki en b├╝y├╝k kemikli bal─▒klardan biridir. Okyanus g├╝ne┼č bal─▒klar─▒ grup halinde bulunmaktan ka├ž─▒n─▒r ve v├╝cutlar─▒ndaki parazitten kurtulmak i├žin birbirlerini temizler. Balina k├Âpekbal─▒klar─▒ yaln─▒z seyahat etmeyi sever, ├Âzellikle 100 feet uzunlu─ča kadar b├╝y├╝yebilen mavi balinalar. Ye┼čil deniz kaplumba─čas─▒, eve gitmek i├žin d├╝nyan─▒n manyetik kuvvetlerini kullan─▒r. Deniz otlar─▒ ve algler ile beslenen, s─▒─č, ─▒l─▒k sularda g├Âr├╝len bu t├╝r kendi ba┼č─▒na vakit ge├žirmeyi tercih eder.

Kurba─ča yavrular─▒, di─čer kurba─ča yavrular─▒ndaki hastal─▒k seviyesini belirlemek i├žin kimyasal sinyallere ba─č─▒ml─▒d─▒r; sa─čl─▒kl─▒ bir ├╝ye, maya ile enfekte olmu┼č ├Âl├╝mc├╝l bir kurba─ča yavrusundan ka├ž─▒n─▒r. Karayip dikenli ─▒stakozlar─▒, bula┼č─▒c─▒ hale gelmeden ├Ânce topluluklar─▒ndaki hastal─▒kl─▒ ├╝yelerden uzak dururlar. Fareler, potansiyel partnerlerin bir hastal─▒k ile enfekte olup olmad─▒─č─▒n─▒ bilmek i├žin ├žok iyi koku alma duyusuna sahiptir. Western Ontario ├ťniversitesi’ndeki ara┼čt─▒rmac─▒lara g├Âre, di┼či fare erke─čin idrar─▒nda parazitik bir enfeksiyon kokusu al─▒rsa, muhtemelen daha sa─čl─▒kl─▒ ba┼čka bir fare ile yoluna devam edecektir.

Konunun ├Âz├╝ne geri d├Ânecek olursak, insan ─▒rk─▒ pandemiye kar┼č─▒ m├╝cadelede hala sosyal mesafe eylemini ├Â─črenmeye ├žabalarken, hayvan t├╝rleri ├žoktan bu sanat─▒ biliyordu.

#EvdeKal

Kaynak: https://www.financialexpress.com/lifestyle/lessons-from-the-wildlife/1925647/

─░lgili Makaleler

Yan─▒tlar