Bal覺k Sal覺kl覺 Bir G覺da Deil: 襤te Sebebi

Et yemeyi b覺rakan baz覺 insanlar, kendileri i癟in iyi olduu ve bal覺k癟覺l覺覺n tar覺mdan daha az ac覺mas覺z ve y覺k覺c覺 olduu inanc覺yla bal覺k yemeye devam ediyorlar - oysa ki ger癟ekler bu inan癟tan 癟ok uzakta.


Bal覺k sal覺kl覺 bir g覺da deil, ite sebebi. Hücre zarlar覺m覺z, beyin ve sinir sistemimiz için esansiyel ya asitleri ad覺 verilen yalara ihtiyac覺m覺z var. Kan bas覺nc覺n覺, kan p覺ht覺lamas覺n覺, ba覺覺kl覺k ve enflamatuar yan覺tlar覺 düzenlemeye yard覺mc覺 olan bu ya asitleri 'gerekli' olarak adland覺r覺l覺rlar, çünkü onlar覺 vücudumuzda üretemeyiz, bu nedenle onlar覺 yiyeceklerden almal覺y覺z. Keten tohumu, kolza tohumu, soya, ceviz ve yalar覺 gibi bitkisel g覺dalarda bulunan ALA, bir omega-3 esansiyel ya asididir.

ALA isimli bu esansiyel ya asidini, vücudumuzda daha uzun zincirli omega-3'lere, EPA ve DHA'ya dönütürüyoruz. EPA ve DHA ayr覺ca, yal覺 bal覺klarda da bulunuyor ve onlar ise alglerden elde ediyorlar. Vücuttaki dönüüm oranlar覺 düük olabilir, bu nedenle baz覺 insanlar bal覺k yalar覺n覺n sal覺k için gerekli olduu konusunda 覺srar etmekte. Fakat, faydadan çok zarar veriyor da olabilirler.

襤ngiltere yönergeleri, haftada en az iki 140 g'l覺k bal覺k yememizi ve bunlardan birinin yal覺 olmas覺 gerektiini önermektedir. Bu yönergeler, yal覺 bal覺k yemenin veya omega-3 bal覺k ya覺 takviyeleri alman覺n kalp hastal覺覺, felç ve ölüm riskimizi azaltt覺覺na dair yayg覺n inanca katk覺da bulunuyor. Arat覺rma ise bize farkl覺 bir hikaye anlat覺yor.

Alt覺n Standart Bilimsel Arat覺rma

Cochrane incelemeleri kan覺ta dayal覺 arat覺rmalarda en yüksek standart olarak kabul edilmektedir. Bir 2018 y覺l覺 incelemesi, yal覺 bal覺k veya bal覺k ya覺 takviyelerinden gelen EPA ve DHA'n覺n art覺覺n覺n kalp sal覺覺 üzerinde çok az etkisi olduunu veya hiç etkisi olmad覺覺n覺 buldu.

Bu bulgular dier birçok yüksek nitelikteki incelemeler ile tutarl覺d覺r. Ayr覺ca bitkisel g覺dalardan al覺nan ALA'n覺n kardiyovasküler vaka ve aritmi (anormal kalp ritmi) riskini biraz azaltabileceini bulmulard覺r.

Bu kez British Journal of Nutrition  isimli dergideki bir baka 2018 y覺l覺 incelemesi, bitkisel g覺dalardan daha yüksek ALA al覺m覺n覺n, azalm覺 kalp hastal覺覺 riski ile ilikili olduunu buldu. Yani bitki bazl覺 omega-3'lerle daha iyi durumdas覺n覺z. Asl覺nda, son yirmi y覺lda, birçok çal覺ma bal覺k yalar覺n覺n benzer ekilde etki eksikliini ve ALA'y覺 dorudan bitkisel g覺dalardan tüketmenin faydal覺 etkisini göstermitir.

Yükseliteki Civa

Baz覺 çal覺malar, yal覺 bal覺klar覺n ve özellikle bal覺k ya覺 takviyelerinin iddia edilenin tersi bir etkiye sahip olabileceini ve iddia edilenin aksine kardiyovasküler vaka riskini art覺rabildiini göstermektedir.

The American Heart Association, bunun bal覺klarda bulunan ve çevreyi kirleten bir madde olan metil civan覺n zararl覺 etkileri ile aç覺klanabileceini söylüyor. Bal覺klardaki civa miktar覺n覺n yüksek olduu Dou Finlandiya'daki insanlar覺n incelendii bir çal覺mada, insanlar覺n saçlar覺nda görülen c覺va seviyesine ve yedikleri bal覺k miktar覺na bak覺lm覺, ve bu durumun art覺 göstermi kardiyovasküler ölüm riski ile ilikili olduu bulunmutur.

Baka bir deyile, en fazla bal覺k tüketenlerin, saçlar覺nda en yüksek miktarda c覺va bulunanlard覺 ve en yüksek kardiyovasküler ölüm düzeyine sahiptiler.

Baz覺 çal覺malar, yal覺 bal覺klar覺n ve özellikle bal覺k ya覺 takviyelerinin iddia edilenin tersi bir etkiye sahip olabileceini ve kardiyovasküler vaka riskini art覺rabildiini göstermektedir.

Zehirli ok

Dünyan覺n tüm okyanuslar覺 metil civa, poliklorlu bifeniller ve dioksinler gibi toksik kirleticilerle kirlenmi ve birçou zararl覺 nörotoksinler olarak ilev görmektedir.

Bu nörotoksinler, besin zincirinde ilerledikçe, özellikle yal覺 bal覺klarda, birikerek omega-3'ün sözümona faydalar覺n覺 ortadan kald覺rmaktad覺rlar.

Çelikili Tavsiye

襤ngiltere'de bal覺k tüketimi ile ilgili olaanüstü bir durum var. Hamile veya emziren kad覺nlar覺n yal覺 bal覺k yemeleri tavsiye ediliyor çünkü içerdii omega-3'ler bebein sinir sisteminin gelimesine yard覺mc覺 olabilir.

Öte yandan, emziren, gebe olan veya hamilelii planlayan tüm kad覺nlar – ve gelecekte bir gün çocuk sahibi olmak isteyenler bile – haftada iki porsiyondan fazla yal覺 bal覺k yememeleri konusunda uyar覺l覺yorlar.

Bu tavsiyenin nedeni, bal覺ktaki kirletici maddelerin birikmesi ve bebein rahimdeki geliimini ciddi ekilde etkileyebilmesidir. Ve daha fazla uyar覺 var – çocuklar, hamile kad覺nlar ve hamile kalmaya çal覺an kad覺nlara da dier bal覺klardan daha fazla c覺va içerdikleri için köpekbal覺覺, k覺l覺ç bal覺覺 veya atlantik k覺l覺çbal覺覺 yemekten kaç覺nmalar覺 söyleniyor çünkü bu durumda gelimekte olan bir bebein sinir sistemine zarar gelebilir.

Yani, yesen suç, yemesen suç!

Yal覺 bal覺klar u ekilde listelenmitir: ringa bal覺覺, somon, sardalye, hamsi, alabal覺k ve uskumru. Bununla birlikte, s覺n覺rlanacak veya kaç覺n覺lacak bal覺klar覺n listesi, benzer seviyelerde kirletici madde içeren baz覺 beyaz bal覺klar覺 içerecek ekilde geniletilmitir – mercan bal覺覺, levrek, kalkan, pisi bal覺覺 ve huss (kedibal覺覺). Ve güya bal覺覺n sal覺kl覺 bir yiyecek olmas覺 gerekiyordu.

Hamile veya emzirenlere yal覺 bal覺k yemeleri öneriliyor – hamile kalmaya çal覺anlar ise haftada iki porsiyondan fazla yal覺 bal覺k yememeleri konusunda uyar覺l覺yor.

Nörovirüs

Kirletici maddeler tek sorun deil. Midye ve istiridye gibi süzerek beslenen kabuklu deniz hayvanlar覺nda bakteri ve virüs birikebiliyor ve çi yenildiinde sal覺a dorudan tehdit oluturabiliyor. Nörovirüs ise bunlardan biridir ve ate, bulant覺, kusma, kramp ve ishale neden olabilir.

Nörovirüs, 襤ngiltere'de g覺da zehirlenmesinin en yayg覺n nedenlerinden biri ve winter vomiting bug olarak da adland覺r覺l覺r, çünkü k覺覺n daha s覺k görülür ancak y覺l覺n herhangi bir zaman覺nda da rastlanabilir. Nörovirüs enfeksiyonlar覺, kiiden kiiye temas ile veya sadece virüsle kontamine olmu yüzeylere ve ard覺ndan az覺n覺za dokunman覺z ile çok kolay bir ekilde yay覺l覺r.

Salg覺nlar, hastanelerde, bak覺m evlerinde, okullarda ve yolcu gemilerinde yayg覺n olarak görülür ancak restoranlarda ve otellerde de görülebilir. Bu virüs genellikle hafif bir etkiye sahip olup, rahats覺zl覺k bir ila iki gün sürer. Semptomlar aras覺nda kusma, f覺k覺r覺r tarzda kusma, ishal ve ate bulunur. Çou insan birkaç gün içinde tamamen iyileir, ancak çok genç ve yal覺 insanlar için bu durum tehlikeli olabilir.

Bu tipte görülen birçok salg覺n, insan d覺k覺s覺 ile kontamine olmu kabuklu deniz hayvanlar覺na bal覺d覺r. Çift kabuklu kabuklu deniz hayvanlar覺n覺n nörovirüs ile kontaminasyonu, özellikle istiridye, g覺da güvenlii riski olarak kabul edilir, bir çal覺mada 襤ngiltere'deki sat覺c覺lardan sipari edilen 630 istiridye örneinden yüzde 69'unun nörovirüs ile kontamine olduu bulundu.

Hepatit E

Hepatit E, d覺k覺-oral yolundan yay覺lan, gelimekte olan birçok ülkede endemiktir. Salg覺nlar gelimi ülkelerde daha iyi altyap覺, su temini ve sanitasyon nedeniyle nispeten nadirdir.

Bununla birlikte, virüsün yayg覺n olduu bölgelere seyahat edilmeyen gelimi ülkelerde, insan yolu ile deil bunun yerine zoonotik bulama ile ilikilendirilen enfeksiyon kümeleri olumutur. 襤ngiltere'de son on y覺lda vakalarda ciddi bir art覺 gerçeklemitir.

Domuz gibi besi hayvanlar覺 virüs ta覺ma anlam覺nda bir depo görevi görebilir ve at覺k sularda ve domuz gübresinde yüksek seviyelere rastlanm覺t覺r, bu da su yollar覺na geçerek kabuklu deniz hayvanlar覺nda birikme potansiyelini vurgulamaktad覺r. Bula覺c覺 hepatit E virüsü, hayvan d覺k覺s覺nda, kanalizasyon suyunda, yetersiz ilenmi suda, kontamine kabuklu deniz hayvanlar覺nda ve hayvan etlerinde bulunmutur.

Domuz gibi besi hayvanlar覺 virüs ta覺ma anlam覺nda bir depo görevi görebilir ve at覺k sularda ve domuz gübresinde yüksek seviyeler rastlanm覺t覺r, bu da su yollar覺na geçerek kabuklu deniz hayvanlar覺nda birikme potansiyelini vurgulamaktad覺r.

Bal覺k Çiftlikleri Cevap Deil

Bal覺k çiftlikleri art覺k insanlar taraf覺ndan tüketilen tüm bal覺klar覺n yar覺s覺ndan fazlas覺n覺 salamaktad覺r, ancak kesinlikle bir cevap deildir. Bu a覺r覺 kalabal覺k, doal olmayan bal覺k a覺llar覺 hastal覺覺 iletir ve su kirliliine neden olur; kal覺c覺 organik kirletici maddeler, antibiyotikler, parazit kurtulma ilemlerden gelen kimyasallar, anestezikler, dezenfektanlar, yem katk覺 maddeleri, metaller ve antifoülanlarla boulan bir deniz yaam覺.

Çiftlik bal覺klar覺, bal覺k unu ve bal覺k yalar覺na ek olarak omega-6 bak覺m覺ndan zengin bitkisel yalar ile beslendiklerinden daha az omega-3 içerirler. Evet, çiftlik bal覺klar覺n覺 ve besi hayvanlar覺n覺 beslemek için bal覺klar denizden ç覺kar覺l覺yor.

Okyanuslar覺m覺z çökmekte ve antik mercan kayal覺klar覺, endüstriyel ölçekte bal覺k av覺 nedeniyle benzeri görülmemi bir düzeyde yok edilmektedir. Deniz ekosistemleri çöküyor, trol tekneleriyle avlananlar deniz yataklar覺nda zorla ilerliyor, baz覺 bal覺k türlerinin nesli %90'ana varan oranda tükenmi durumda, ve hayatlar覺 onlar覺n yaamas覺na bal覺 büyük gövdeli deniz hayvanlar覺n覺n popülasyonlar覺 azal覺yor.

Bu domino etkisi, okyanus ekosistemlerinde milyonlarca y覺l sürebilecek bir bozuklua yol açabilir. Bal覺klar覺n memeliler ve kularla ayn覺 ekilde bilinçli ac覺 yaad覺klar覺n覺 gösteren bol bilimsel kan覺tlara ramen, bal覺klar覺n ac覺 hissetmediine dair saçma inanç hala devam etmektedir. Ac覺, evrimin vazgeçilmez bir öesidir ve canl覺lara kaç覺n覺lmas覺 gerekenden uzak durmay覺 öretir.

Bal覺k çiftliklerindeki bu a覺r覺 kalabal覺k, doal olmayan bal覺k a覺llar覺 hastal覺覺 iletir ve su kirliliine neden olur; kal覺c覺 organik kirletici maddeler, antibiyotikler, parazit kurtulma ilemlerden gelen kimyasallar, anestezikler, dezenfektanlar, yem katk覺 maddeleri, metaller ve antifoülanlarla boulan bir deniz yaam覺.

Sal覺覺n覺z için Bal覺k Yemenize Gerek Yok!

襤yi haber u ki, temel omega-3'lerinizi almak için okyanuslar覺 yok etmek, ac覺 vermek veya nörotoksin ve kanserojen yemek zorunda deilsiniz. Bitkisel g覺dalar, kalbinizi sal覺kl覺 tutmak ve kireçlenme gibi inflamatuar durumlarla mücadele etmek için fazlas覺yla yeterlidir.

Ya da, isterseniz, kontaminasyon riski olmadan EPA ve DHA takviyeli alg bazl覺 vegan omega-3 takviyesi alabilirsiniz ve bal覺k yemenin etik ve çevresel kayg覺lar覺ndan kurtulabilirsiniz. Okyanuslar覺m覺z覺n tekrar sal覺kl覺 olmas覺na yard覺mc覺 olun ve bal覺klar覺 kendi haline b覺rak覺n.

Çevirmen Notu: Aye Tolga'n覺n yaz覺s覺nda en iyi vegan omega-3 kaynaklar覺na ulaabilirsiniz.

Al覺nt覺: Fish Is Not A Health Food: Here's Why


Beendiniz mi? Arkadalar覺n覺zla Payla覺n!

1
1 Payla覺m, 1 Beeni

0 Yorum

Bi癟im Se癟
Anket
襤nsanlara fikirlerini sor!
Yaz覺
Bildiklerini bizimle payla!
Liste
Bir liste olutur!