Hayvan Deneyleri Ve Kozmetik Sekt├Ârleri Perde Arkas─▒

Hayvan deneyleri meselesi y─▒llard─▒r hayat─▒m─▒zda ancak g├╝ndemde de─čildi. Bu g├╝nlerde de ÔÇśSave RalphÔÇÖ adl─▒ k─▒sa filmle b├Âylesine ├Âne ├ž─▒k─▒nca ben de tekrardan konuya de─činip bir yaz─▒ yazmak istedim. ─░┼čte t├╝m ger├žekleriyle hayvan deneyleri…

Bir AVMye gitti─činizi var sayal─▒m. Say─▒s─▒z kozmetik giyecek ki┼čisel bak─▒m parf├╝m se├ženeklerinizin birer birer ├Ân├╝n├╝ze dizildi─či bu koca AVMde size hitap edecek ├╝r├╝n├╝ se├žmenizdeki kriterleriniz neler olurdu?

├ťzerinize tam oturmas─▒ ve tarz─▒n─▒z─▒ yans─▒tmas─▒ m─▒ veya sa├žlar─▒n─▒z─▒ pasparlak s─▒z─▒ 10 ya┼č gen├ž g├Âstermesi mi bunlar makul istekler gibi g├Âr├╝nse de kriterlerinizi etik y├Ânden 1 t─▒k ileri ta┼č─▒mak size nas─▒l hissettirirdi?

┼×ahsen kimse ├╝st├╝nde tabiri caizse bir hayvan cesedi ta┼č─▒mak istemez veya g├Âz├╝ne ├žekti─či eyeliner ad─▒na ka├ž havan katledildi d├╝┼č├╝nmez. Sahi elinizde tuttu─čunuz eyeliner─▒n kullanma ├Ânerisinin yan─▒nda ├╝r├╝n├╝m├╝z i├žin 150 hayvan katledilmi┼čtir keyifli kullan─▒mlar yazsayd─▒ bir duraksamaz m─▒yd─▒n─▒z?

Cruelty free ibaresini duymadan ├Ânce ben de sadece zevklerime hitap eden ├╝r├╝nleri sepetime at─▒p perde arkas─▒n─▒ asla kurcalam─▒yordum. Ta ki veganizm ideolojisiyle kar┼č─▒la┼čana kadar. Bu ideoloji y├╝z├╝me ├Âyle sert ├žarpt─▒ ki hem beslenme y├Ân├╝nden hem kulland─▒─č─▒m akl─▒ma gelebilecek t├╝m ├╝r├╝nlerin perde arkas─▒ndan bir haber oldu─čumu hi├žbir s├Âm├╝r├╝n├╝n fark─▒nda olmad─▒─č─▒m─▒ ne kadar bilin├žsizce se├žimler yapt─▒─č─▒m─▒ bana ├Â─čretti.

Cruelty free tan─▒m─▒na geri d├Ânecek olursak T├╝rk├že kar┼č─▒l─▒─č─▒ olarak zul├╝m i├žermeyen olarak ├ževrilebilir. Bu ibare ├╝r├╝nlerde hayvan s├Âm├╝r├╝s├╝ne yer verilmedi─čini g├Âsterir. Bir di─čer benzer ibare olan leaping bunny logosunu ├╝r├╝nlerde g├Ârm├╝┼čs├╝n├╝zd├╝r. E─čer bir ├╝r├╝n├╝n ├╝zerinde bu logodan varsa i├žiniz rahat olabilir. ├ťr├╝n├╝n hayvanlar ├╝zerinde test edilmedi─čini t├╝keticiye g├Âsterir. Altta yer alan linkten deneysiz markalara eri┼čebilirsiniz.

https://www.leapingbunny.org/shopping-guide

Peki bir hayvan─▒n s├Âm├╝r├╝l├╝p katledilmesinin top noktas─▒ nedir, g├Ârd├╝─č├╝m├╝zde tatl─▒l─▒─č─▒ndan di┼člerimizi s─▒kt─▒─č─▒m─▒z tav┼čanlara guineapiglere kedilere k├Âpeklere maymunlara en fazla ne ya┼čat─▒l─▒yor olabilir?

G├Âz├╝m├╝ze ├žekti─čimiz eyelinerlar─▒n alerjik reaksiyon g├Âsterip g├Âstermedi─či piyasaya s├╝r├╝lmeden ├Ânce nas─▒l anla┼č─▒l─▒r. Ve as─▒l soru alternatifleri varken s─▒rf bizi g├╝zel g├Âsterecek diye u─črunda y├╝zlerce hayvan─▒n ac─▒ ├žekti─či fel├ž ge├žirdi─či zorla kafeslere kapat─▒l─▒p saatlerce uykusuz b─▒rak─▒ld─▒─č─▒ ve hatta ├Âld├╝r├╝ld├╝─č├╝ ├╝r├╝nleri kullanmaya daha ne kadar devam edece─čiz?

Bu makalemde size yayg─▒n olarak kulland─▒─č─▒m─▒z ├╝r├╝nler ├╝zerinden ├Ârnekler vererek neden hayvanlar─▒n s├Âm├╝r├╝ld├╝─č├╝ ├╝r├╝nleri kullanmamal─▒y─▒z ve kulland─▒─č─▒m─▒z takdirde ba┼člar─▒na neler gelmeye devam edecek alternatifler neler onlardan bahsedece─čim.

T├╝rkiye’de ve d├╝nyada k├Âpekler kediler tav┼čanlar ku┼člar fareler ve akl─▒n─▒za gelebilecek ├žok daha fazla t├╝r ├╝zerinde deneyler yap─▒lmaya ve bu deneyler sonucunda y├╝zbinlerce hayvan hayat─▒n─▒ kaybetmeye veya geri d├Ân├╝┼č├╝ olmayan kal─▒c─▒ hasar almaya devam ediyor.

Bu deney ve s├Âm├╝r├╝ler o kadar yayg─▒n ki elimize ald─▒─č─▒m─▒z ├žo─ču kozmetik ve bak─▒m ├╝r├╝n├╝n├╝n ard─▒nda hayvanlar─▒n ac─▒ ├ž─▒─čl─▒klar─▒ darmada─č─▒n olmu┼č psikolojileri ve ya┼čad─▒klar─▒ a─č─▒r travmalar yer almakta hatta bir hayvan yap─▒lan deney sonucunda ├Âlmezse veteriner hekimler taraf─▒ndan uygun g├Âr├╝ld├╝─č├╝ taktirde tedavisi yap─▒ld─▒ktan sonra denek olarak birden fazla kez i┼čkenceye katlanmak zorunda b─▒rak─▒labilir.

Kozmetik sekt├Âr├╝ndeki hayvan deneylerinin b├╝y├╝k ├žo─čunlu─ču ├╝r├╝n├╝n cildi ve g├Âzleri tahri┼č edip etmeyece─čini anlamak i├žin yap─▒l─▒r. Bu deneylerde kullan─▒lacak s├Âm├╝r├╝lecek hayvanlar minik tel kafeslere al─▒n─▒r. ├ço─čunlukla ba─član─▒r, ses ├ž─▒kartabilecek olanlar─▒n ses telleri opere edilerek al─▒n─▒r ve testlere bu ┼čekilde ba┼član─▒r. Sonras─▒nda uygulama deriye yap─▒lacaksa en hassas ve cevap al─▒nabilecek b├Âlge t─▒ra┼članarak kozmetik, kimyasal vb. ├╝r├╝nler b├Âlgeye uygulan─▒r ve v├╝cudun verece─či cevap g├Âzlenir. Hayvanlar ├žo─čunlukla kimyasal─▒n etkisiyle haftalar i├žinde ac─▒ ├žekerek ├Âl├╝rler. Kalanlar ise deneyden panikle ka├žmaya ├žal─▒┼č─▒rken sa─ča sola ├žarparak kendilerine zarar verir hatta boyunlar─▒n─▒ k─▒rarak can verirler.

Yayg─▒n olarak kullan─▒lan bir ba┼čka test ise hayvan─▒n, ├╝st├╝nde denendi─či maddenin ne kadar─▒na maruz kal─▒rsa zarar g├Ârece─čidir. Bu deneyde hayvanlar─▒n t─▒ra┼članm─▒┼č b├Âlgeleri yo─čun miktarda kimyasala maruz b─▒rak─▒l─▒r ve haftalar sonucunda ne kadar zarar g├Ârece─či ve ne zaman ├Âlece─či g├Âzlenir. K─▒saca sizin g├Âz├╝n├╝zde kalacak rimel ka├ž saten fazla kal─▒rsa size zarar vermeye ba┼člar sorusuna cevap bulabilmek i├žin say─▒s─▒z hayvan ├Âld├╝r├╝l├╝r. Asl─▒nda bak─▒ld─▒─č─▒nda bu veriler fazla gereksiz ve abart─▒d─▒r. Sonu├žta kimse yapt─▒─č─▒ g├╝nl├╝k makyaj─▒yla haftalarca gezmeyecektir fakat firmalar, siz ├╝r├╝nleri kullan─▒p talep ettik├že deneylerini yapmaya devam edeceklerdir.

Hamile kad─▒nlar, ├žocuklar ve belli ya┼č─▒n ├╝zerindeki bireylere uygun olmad─▒─č─▒ belirtilen ya┼č ibareli ├╝r├╝nler yine hamile ve bebek hayvanlar ├╝zerinde test edilmekte ve testte kullan─▒lan hamile hayvanlar daha do─čmam─▒┼č bebekleriyle birlikte ├Âlmektedir.

G├Âze temas halinde bol suyla y─▒kay─▒n─▒z ve doktorunuza ba┼čvurunuz uyar─▒s─▒na herhalde denk gelmeyen yoktur. Veya yine yutuldu─ču taktirde derhal doktorunuza gitmeniz s├Âylenen c├╝mleler ve ard─▒ndan yazan yan etkiler. Bu yan etkileri g├Âzlemlemek ve sonras─▒nda olu┼čabilecek komplikasyonlar─▒ ├Â─črenebilmek i├žin yine deney hayvanlar─▒ndan yararlan─▒l─▒r. ├ťr├╝nler hayvanlar─▒n g├Âzlerine s├╝r├╝l├╝r, saatlerce bekletilir, bahsi ge├žen rujlar rimeller eyelinerlar fond├Âtenler zorla hayvana yedirilip yutturulur ve ne kadar oranda yerse ka├ž g├╝nde ├Âlece─či hesaplan─▒r. Test s├╝resi 1 aya kadar ve yutturulan madde hayvan─▒n a─č─▒rl─▒─č─▒n─▒n yar─▒s─▒na kadar ├ž─▒kar─▒labilir. Size, bir tan─▒d─▒─č─▒n─▒za veya evcil hayvan─▒n─▒za zorla kilosunun yar─▒s─▒ kadar ruj yedirildi─čini hayal edin. Bu zulm├╝ yapan markan─▒n kap─▒s─▒ndan i├žeri girmeye tenezz├╝l eder miydiniz?

Hayal etmenize biraz yard─▒mc─▒ olay─▒m. Birazdan izleyece─činiz videodaki ─░ngiliz aktivist, hayvanlara deney ba┼čl─▒─č─▒ alt─▒nda yap─▒lan zul├╝mleri metropolun ortas─▒ndaki bir ma─čaza vitrininde ┬ákendi ├╝st├╝nde uygulatarak g├Âzler ├Ân├╝ne serdi ve ├ževrenin t├╝m ilgisini ├╝zerine ├žekmeyi ba┼čard─▒. ─░ngiliz aktivistin yapt─▒─č─▒ bu aktivizmin sonunda vitrinin ├Ân├╝nden ge├žip video kayd─▒ alanlara hayvan deneylerinin ayn─▒ bu ┼čekilde yap─▒ld─▒─č─▒ anlat─▒ld─▒ ve ├žekilen video yay─▒nland─▒ktan sonra bir hayli ses getirip g├╝ndem konusu oldu.

Tabii bu zul├╝mler sadece kozmetiklerle ┼čampuanlarla el kremleriyle bitmiyor. Sigara ve otomobil firmalar─▒n─▒n yapt─▒─č─▒ deneler de bunlardan farks─▒z. ├ço─ču sigara markas─▒ zarar─▒ ├žok iyi bilinmesine ra─čmen hala sigaralar─▒ zorla kapal─▒ kafeslerde tutulan hayvanlara solutarak verece─či zarar─▒ kaydetmeye devam ediyor. Bunun ├Ân├╝ne ge├žmek i├žin deney yapmayan sigara markalar─▒n─▒ se├žebilir, firmalar─▒ boykot edebilir veya kendinize ve hayvanlara daha fazla de─čer vererek sigaray─▒ b─▒rakmay─▒ se├žebilirsiniz. Deney yapmayan sigara markalar─▒n─▒ a┼ča─č─▒da bulabilirsiniz. Otomobil firmalar─▒ ise bunlardan farks─▒z. 21.yy.da dahi egzoz gazlar─▒n─▒ esir tuttuklar─▒ maymunlara solutup verece─či zarar─▒ g├Âzlemlemeye devam ediyorlar.┬áhttps://m.bianet.org/bianet/insan-haklari/193786-almanya-da-otomotiv-sektoru-maymun-ve-insanlar-uzerinde-egzoz-deneyi-yapti

Veganlar─▒n re├žeteli ila├žlar─▒n bir ├žo─čunu kullanmay─▒┼č─▒n─▒n sebebi yine hayvan deneyleridir. Prospekt├╝ste yer alan yan etkilerin ├žo─ču hayvanlar ├╝zerinde yap─▒lan deneylerden sonra yaz─▒l─▒r. Bizim kullan─▒m─▒m─▒za uygun hale getirilinceye kadar say─▒s─▒z hayvan katledilir.

Sonu├ž olarak bakt─▒─č─▒m─▒zda hayvanlar─▒n katledilmesini ├Ânlemenin yolu ├žok da zor de─čil. Yap─▒lan vah┼četin fark─▒nda olmak, tercihlerimize mant─▒k ve etik ├žer├ževesinde y├Ân vermek, sadece kendi zevkimizi de─čil bizimle beraber ya┼čamaya hakk─▒ olan di─čer canl─▒lar─▒ da d├╝┼č├╝nmek ve elimizin uzand─▒─č─▒ ┼čekilde bilin├žlendirme ├žal─▒┼čmalar─▒ yapmak hatta bilgiyi yaymak dahi hayat kurtarman─▒n b├╝y├╝k bir ad─▒m─▒. ├çevrenizdekilerin fikrini de─či┼čtirmek ve d├╝nyan─▒n ac─▒mas─▒z d├╝zenini de─či┼čtirmek, ger├žekleri g├Âz ├Ân├╝ne sermek bizim elimizde. Yap─▒lan bir yanl─▒┼čl─▒─č─▒n fark─▒ndaysan─▒z susmay─▒n, ses ├ž─▒kar─▒n, bilmeyenlere anlat─▒n aktar─▒n fark─▒ndal─▒k yarat─▒n. ├ç├╝nk├╝ susmak da su├ža ortak olmakt─▒r. Biz sava┼čmaya ve etik olmayan─▒n kar┼č─▒s─▒nda dimdik durmaya devam edece─čiz. Herkes yanl─▒┼člar─▒n fark─▒na var─▒ncaya, t├╝m hayvanlar ├Âzg├╝r kal─▒ncaya dek.

Zeynep Irmak Alpaslan.

─░lgili Makaleler

Yan─▒tlar